Warning: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; vBulletinHook has a deprecated constructor in ..../includes/class_hook.php on line 27
The Fat Lady hót như chim [Lưu trữ] - Diễn đàn nhạc cổ điển Việt Nam (Vương Quốc Nhạc Cổ Điển)

PDA

View Full Version : The Fat Lady hót như chim



Joan_Sutherland
28-05-2008, 08:38
Doc thu xem
Những người ưa chuộng thể thao tại Hoa Kỳ thường nhớ tới một thành ngữ. Khi cuộc đấu chưa ngã ngũ, bên lép vế ưa nói: “Bà Mập chưa ca là chưa xong!” “It's not over until the fat lady sings!”

Có thể nào dịch nổi câu ấy chăng?

“Còn nước còn tát?” Nghe bi quan quá, chừng thua đến nơi! Hay là “Chưa thấy quan tài chưa đổ lệ?” Nghe ra giọng hăm he như lời hảo hán ba mươi sáu đảo bảy mươi hai động trong truyện Kim Dung!

Thành ngữ ấy lần đầu được nghe thấy từ các nhà thờ miền Nam, nhưng vì nói đến lời ca nên đa số cho rằng nguyên ngữ là từ âm nhạc. Nhưng phải là âm nhạc opera cơ.

Xưa nay, chúng ta quen với hình ảnh các nữ danh ca to béo, y trang thùng thình rực rỡ và vừa cất tiếng là hội trường nín thở. Trên sân khấu opera, nhiều màn trình diễn thường kết thúc với cao điểm là một prima dona - première dame, first lady - hát lên các khúc arias nổi tiếng. Cho nên, cuộc vui chưa dứt khi nàng chưa ca.

Tại Việt Nam ngày xưa, truyện hình Tintin với danh ca La Castafiore nặng ký (Quỳnh Giao nhớ đúng tên không đây?) là hình ảnh đầu tiên của Bà Mập trong tâm trí lũ trẻ.

Ngày nay, một soprano Hoa Kỳ là Robin Follman cho là thời của các Bà Mập trên opera đã hết. Muốn thành danh ca thì ngoài thanh phải có sắc nữa. Phải đẹp như Catherine Zeta-Jones chứ không thể hùng vĩ như diva Jessye Norman mà xong. Chỉ vì thế giới opera bị Hollywood chinh phục, khán giả ngày nay chẳng những muốn nghe mà còn muốn xem, xem nhiều hơn nghe. Robin Forman nói vậy cũng được vì nàng được cả thanh lẫn sắc ngoài tài diễn xuất.

Vì vậy, Montserrat Caballe có thể là một trong các “Bà Mập” sau cùng của sân khấu opera.

Bà có kích thước tiêu biểu của một diva, nguy nga vững chãi tựa trái núi.

Nhưng nếu biết nghe, biết nhắm mắt thưởng thức bằng tai, người ta sẽ giật mình. Tiếng họa mi hay sơn ca từ thân đà điểu! Montserrat Caballé là một trong các giọng soprano đẹp nhất của thế kỷ XX.

Sinh năm 1933 tại Barcelona của Tây Ban Nha, bà thành danh ca của dân Catalonia cách đây nửa thế kỷ. Năm 1965, bà bất ngờ khởi nghiệp trên sân khấu quốc tế, Carnegie Hall của New York, khi phải hát thay cho Marilyn Horn bị đau.

Chưa đầy một tháng để chuẩn bị cho vai chính trong vở Lucrecia Borgia của Donizetti. Cơ hội ấy là cơ may. Buổi trình diễn trong một vai bel cantor với giọng sơn ca thiên phú khiến Caballé lập tức là đại danh ca. Tờ New York Time thời đó lập ra phương trình toán học: “Callas+Tebaldi = Caballé”. Giọng Caballé kết tụ tinh hoa của Maria Callas gốc Hy Lạp và Renata Tebaldi người Ý Ðại Lợi.

Ngay cuối năm 1965 ấy, Caballé trở lại sân khấu Carnegie Hall trong một vở hát mới tìm ra của Donizetti, Roberto Devereux. Cũng tại New York, vài năm sau bà gặp tai nạn và phải chống nạng trình diễn. Montserrat Caballé năm ấy chưa thành Bà Mập, nhưng chống nạng mà hát thì còn gì hay!

Vậy mà đời sau vẫn nhớ mãi, còn được thấy, nhất là được nghe Caballé kết thúc ca khúc với nốt la của chữ “ah” kéo dài hai mươi ô nhịp (20 bars hay mesures). Cử tọa một vạn người bên dưới phát điên vì sướng. Người yêu nhạc đều nhớ đến thành tích của Montserrat Caballé cho đến nay chưa ai vượt qua là kết thúc bài ca trên những nốt cao nhất bằng một hơi dài, không hề ngắt quãng. Lảnh lót đến tận cùng với ban nhạc.

Thành ngữ “Bà Mập chưa ca” từ nhà thờ chạy qua nhà hát biết đâu là chẳng do kỳ tích của Montserrat Caballé?

Thời nay mà vào studio chẻ vụn nốt nhạc như thái rau làm ghém thì ai cũng có thể ngân như vậy. Nhưng đấy là kỹ thuật chứ chưa là nghệ thuật, và kỹ thuật làm khổ các kỹ sư âm thanh không ít.

Tiếng ca Montserrat Cabbalé được khen là trong, chỉnh và mạnh. Trong vắt cõi thanh cao như loài chim quý, chỉnh vì được kiểm soát từng chút để ngân thật dài thật đúng, và mạnh vì thật tròn thật dầy trên những nốt cao nhất mà khi mơn trớn dịu dàng vẫn ngọt ngào như mật.

Caballé là ngôi sao opera mà cũng có lúc bước vào nhạc phổ thông. Bài Barcelona bà hát với ca sĩ nhạc rock Freddie Mercury dẫn đầu số bán năm 1987. Năm 1992, khi Thế Vận Hội Mùa Hè được tổ chức tại Barcelona, ca khúc được chọn làm nhạc hiệu của Thế Vận.

Ở trên, Quỳnh Giao nói đến giới thể thao. Những người ưa bóng tròn có thể còn nhớ đến giải UEFA tại vận động trường Barcelona năm 1999. Năm ấy, Montserrat Caballé xuất hiện, trực tiếp hát life bài ngợi ca Barcelona. Làm sao dân chúng không thấy mê mẩn?

Người nghệ sĩ ấy nay đã giải nghệ mà chưa nghỉ.

Bà đi hát cho các công tác thiện nguyện, như tại Palais Garnier của Paris để cứu giúp nạn nhân bệnh AIDS, hoặc hàng năm vẫn hát với thù lao rất rẻ cho dân Barcelona cùng nghe để khôi phục lại ngôi vị của sân khấu opera của thành phố. Qua hàng loạt hoạt động thiện nguyện, Montserrat Caballé được tổ chức UNESCO mời làm Ðại Sứ Thiện Chí. Bà cũng là người khám phá tài năng và nâng đỡ Jose Carrera, một trong những giọng tenor đẹp nhất thế kỷ XX.

Nhưng còn thú vui riêng của mình?

Montserrat Caballé bay bổng trên âm thanh và vui đùa với màu sắc và ánh sáng. Bà giải tỏa tâm trí nhờ hội họa và là họa sĩ có tài. Người ta kể rằng danh họa Miro của đất Catalonia đã để ý và yêu chuộng các họa phẩm ấy. Có lần ông còn xin đổi một tác phẩm của mình lấy một bức họa mà không biết là của Montserrat Caballé.

Bà Mập lại từ chối.

Ðược danh họa ngợi khen và còn muốn đổi tranh thì phải họp báo chứ! Montserrat Caballé không vậy. Bà nói ra câu bất hủ, “khi chính mình lại tin vào những lời quảng cáo về mình thì đấy là khởi đầu của kết cuộc!” Khó lắm, chứ không dễ đâu.

Khi bước ra thì tiếng hát và nhân cách của bà làm mọi người hâm mộ. Khi lui về, Montserrat Caballé chẳng để lại dấu tích om sòm, sống với chồng con trong sự phẳng lặng im ắng. Con gái bà, Montserrat Martí, hiện là ca sĩ, và niềm vui của nàng là được xuất hiện cùng mẹ.

May là nhân loại tiến rất xa nhờ khoa học kỹ thuật nên ngày nay còn có thể được nghe “Bà Mập” cất tiếng và tin rằng có Thượng Ðế trên đời nên mới cho con người tiếng hát tuyệt vời như vậy.

Sinh thời, có lần Mai Thảo đã chán chường nói: “Một nhà thơ, khi chết vẫn chưa chắc là người ta có gọi mình là thi sĩ không. Giá trị của thơ có khi đời sau mới biết. Ðời nay, nhiều người quá sốt ruột nên chẳng đợi người mà cứ sớm tự gọi mình là thi sĩ”.

Thế giới âm nhạc có sự phán đoán sớm hơn, nên mọi người vẫn chờ Bà Mập cất tiếng.

yes_Iam_here
28-05-2008, 13:22
Đề nghi Joan Su copy bài phải đua thêm nguồn và tác giả, tránh ảnh hưởng đến 4rum. Trong đấy có nhắc đến Robin forman, k0 hiểu là 1 em tiểu tốt nào? :). Bài viết cũng nhiều thông tin và cảm xúc, Joan su có thể tìm hiều thêm về Montserrat Caballé (http://www.classicalvietnam.info/modules.php?name=ArtOrg&op=DetailArt&catid=99) ở trang chủ

yes_Iam_here
30-05-2008, 00:27
Chẳng mấy dịp được lăng xê Caballe: nhân tiện quảng cáo.
Chị béo cũng là người hài hước, đồng bóng và khá mâu thuẫn, khi thì ngạo mạn tinh tướng :"Có biết phượng hoàng không? Chính tôi đấy", khi lại tỏ vẻ khiêm nhường, nhũn nhặn :"Đừng gọi tôi là La Divina, gọi tôi là La Montse thôi". Lúc thì cầu toàn, tỉ mủn, khắc nghiệt, đến mức 1 anh chàng từng làm việc với caballé phải lè lưỡi :"không may sai 1 lỗi nhỏ thôi , khéo bị nghỉ việc ngay!" lúc lại sởi lởi phóng khoáng, sẵn sàng tặng lại 1 chiếc nhẫn bạch kim lại 1 cô bé người Đức khi cô bé gửi tặng chị béo 1 cái nhẫn bạc. (YIH đang tính tặng caballe 1 chiếc nhẫn vàng chùa hương giá 500vnđ, khéo đc nhận lại 1 chiếc nhẫn kim cường vài carat ấy nhờ). Không biết đâu mà lần. Theo YIH thì với caballé, không nên bỏ qua những vở sau: Norma (cả 2 vai Norma và Adalgisa), Lucrezia Borgia, Salome, Maddame Butterfly, Tosca, Aida, Don Carlo,.... Nói chung Caballe hát belcanto chỉ có người bằng chứ không có người hơn, hát verdi chẳng kém cạnh ai, số người hát verismo đỉnh hơn caballe cũng đếm trên đầu ngón tay, còn nếu muốn tìm 1 người thể hiện Mozart và Richard Strauss độc đáo thì không thể bỏ qua caballe. Người mới bắt đầu nghe opera cũng rất nên nghe các bản thu của caballe vì các note cao forte, fortissimo của caballe không hề căng cứng và chói tai, mà vẫn đầy sức mạnh. còn những note piano, pianissimo thì đẹp như mộng.