Franz Schmidt - người thừa kế cuối cùng

**ta duy** · 17-12-2010, 15:43

FRANZ SCHMIDT ( 1874 - 1939 )

Lịch sử nghệ thuật luôn phải chứng kiến những bước thăng trầm của không ít những nghệ sĩ thiên tài , chỉ có hai lựa chọn cho một người nghệ sĩ : vinh quang hoặc bị lãng quên . Đối với một số người , vinh quang đến khá nhọc nhằn và phải đến cuối dời hoặc sau khi mất một thời gian , tài năng mới được khẳng định và tôn vinh . Nhưng một số khác thì ngược lại , sự thành danh quá sớm và thuận lợi mặt khác lại khiến họ mau chóng bị lãng quên , nhưng không ai có thể phủ nhận những thành tựu mà họ đã kiến tạo được , cho dù nó tạm thời bị vùi lấp trong bóng tối của lich sử một thời gian vì nhiều lí do . Franz Schmidt là một trong số những tài năng như vậy , sự kiệt xuất của ông được tung hô suốt cả cuộc đời nhưng nó lại quá sớm bị ghẻ lạnh một thời gian ngắn sau khi người nhạc sĩ qua đời . Nghệ thuật của ông kế thừa một cách xuất sắc những thành tựu tinh túy của truyền thống giao hưởng lãng mạn Đức , có thể nói ông là người thừa kế cuối cùng của truyền thống đó , truyền thống đã từng rạng danh bởi những thiên tài một thời như Schubert, Meldensohn , Brahms và gần ông nhất là Bruckner và Mahler . Kiên trì với đường lối cổ điển , âm nhạc của Schmidt thiếu đi sức thu hút hơn nhiều so với những trào lưu cách tân trong nghệ thuật đang nở rộ như nấm sau mưa vào thời điểm chuyển giao giữa TK 19 và 20 , nhưng những giá trị mà ông đạt được không vì thế mà mất đi , giờ đây nó đang được nhìn nhận và đánh giá lại , đầy đủ và khách quan hơn , gạt sang một bên những ảnh hưởng của định kiến chính trị

**ta duy** · 17-12-2010, 15:48

Franz Schmidt ( 1874 – 1939 ) sinh ra tại Pressburg , thuộc công quốc hungari, một phần lãnh thổ của đế quốc áo hung, ông mang trong mình 2 dòng máu đức và hungari , trong đó dòng máu hungari chiếm chủ yếu . Người thâỳ đầu tiên của Franz Schmidt chính là mẹ ông , một pianist tài năng , người đã truyền thụ cho con những kiến thức về đàn phím một cách có hệ thống từ những tác phẩm của Bach . Sau đó ông tiếp tục nhận được sự dìu dắt từ một thành viên khác trong gia đình , anh trai và cũng là nghệ sĩ organ danh tiếng Felizian Moczik , dạy ông một cách bài bản về lí thuyết âm nhạc . Năm 1888 ông rời tới Vienna cùng với gia đình và theo học nhạc viện Vienna danh tiếng , tại đây ông được học sáng tác với Robert Fuchs , cello với Ferdinand Hellmesberger và đối âm với nhà soạn nhạc vĩ đại Anton Bruckner , kết quả của quá trình đào tạo bài bản đó là ông đã tốt nghiệp xuất sắc năm 1896 . Sau khi vượt qua 13 đối thủ để giành được vị trí cellist trong Vienna Court Opera Orchestra, Franz Schmidt tiếp tục biểu diễn cùng dàn nhạc cho tới năm 1914 dưới sự lãnh đạo thiên tài của Gustav Mahler , và ông cũng luôn luôn được Mahler tin tưởng giao cho trọng trách cellist chính mặc dù vị trí đó đã có người nắm giữ là Friedrich Buxbaum . Mặc dù hoạt động chủ yếu là một nhạc công nhưng ông vẫn không khi nào từ bỏ mong muốn trở thành một nhà soạn nhạc . Franz Schmidt có một mối quan hệ rất gắn bó với nhà soạn nhạc cách tân Arnold Schoenberg ..Bản thân Schoenberg tuy có những ý đồ nghệ thuật hoàn toàn trái ngược với Schmidt nhưng lại vô cùng kính nể người đồng nghiệp “ cổ hủ” này , hơn nữa Schoenberrg còn rất biết ơn và cảm phục khi không ai khác mà là chính Schmidt đã cầm đũa chỉ huy vở melodrama tiêu đề Pierrot Lunaire ( tạm dịch : Anh hề dưới trăng ) của mình một cách thuyết phục . Tuy không tỏ ra thù địch và ác cảm với những đường lối cách tân của các nhạc sĩ cùng thời , thậm chí còn đón nhận nó một cách khá cởi mở nhưng bản thân Franz Schmidt chưa khi nào bị ảnh hưởng bởi những đường lối đó , ông luôn giữ cho mình một lập trường kiên định trong tư duy sáng tạo . Dù là một nghệ sĩ piano hàng đầu của thời đại mình nhưng ông không theo đuổi sự nghiệp biểu diễn .Năm 1914 , Franz Schmidt được bổ nhiệm làm giáo sư chuyên khoa Piano của nhạc viên Vienna , năm 1925 , ông trở thành người điều hành của học viện , từ 1927 – 1931 , ông giữ chức vụ hiệu trưởng . Là một nhạc sư rất được kính trọng thời bấy giờ , và đảm nhiệm nhiều vai trò sư phạm , giáo sư piano , cello , đối âm , sáng tác , Franz Schmidt đã đào taọ ra một thế hệ học trò với nhiều tài năng nổi bật trong các lĩnh vực pianist , nhạc trưởng và nhà soạn nhạc. Nổi tiếng nhất trong số đó phải kể tới 2 pianist Friedrich Wuhrer và Alfresh Rose , các nhạc sĩ như Theodore Berger , Marcel Rubin , Alfresh Uhl.....Cuối cùng vinh quang đã đến với Franz Schmidt khi ông được trao huân chương của hoàng đế Franz Josef và học vị tiến sĩ danh dự đại học Vienna

**ta duy** · 17-12-2010, 15:55

từ trái sang : Franz Schmidt - Joseph Marx - Alexander Wunderer ( 1923 )

Nhưng thật trớ trêu cuộc sống riêng tư của Franz Schmidt lại đối lập một cách gay gắt với những vinh quang trong sự nghiệp của ông, nó luôn bị phủ bóng đen bởi những tấn bi kịch diễn ra trong suốt cuộc đời nhạc sĩ , và có lẽ đó là minh chứng rõ ràng nhất cho chúng ta thấy sự bất vẹn toàn của cuộc sống . Trong lĩnh vực âm nhạc , Franz Schmidt liên tiếp gặt hái những thành công vang dội cả ở lĩnh vực sư phạm và sáng tác nhưng cuộc sống thật sự ẩn đàng sau những hào quang giả tạo đó lại hoàn toàn đối lập . Người vợ đầu của ông , từ năm 1919 bị nuôi nhốt trong một nhà thương điên ở Vienna và 3 năm sau đó bị sát hại bởi một đạo luật tàn bạo của Đức quốc xã với tên gọi “ cái chết nhân đạo” ngay cả khi chính Franz Schmidt cũng là một thành viên đảng quốc xã. Con gái duy nhất Emma đã chết khi sinh đứa con đầu lòng và ngay bản thân ông cũng luôn phải chịu đựng sự hành hạ của những căn bệnh từ thời niên thiếu . Sau những biến cố liên tiếp đó , ông bị suy sụp hoàn toàn về tinh thần và thể lực nhưng vẫn đủ sức viết nốt bản giao hưởng số 4 , được đặt tên “ khúc cầu hồn cho người con gái của tôi”, hoàn thành năm 1933
Trước tình hình sức khỏe ngày càng xấu đi , Franz Schmidt đã buộc phải về hưu năm 1937 . Trong những năm tháng cuối đời , ông được những nhà cầm quyền Nazi tôn vinh là nhà soạn nhạc đương đại kiệt xuất nhất và bị ra lệnh phải viết một bản cantata với tiêu đề “ sự phục sinh của nước đức” ( the German Resurrection ) , cũng chính vì lí do đó mà sau năm 1945 , khi chính quyền Đức quốc xã sụp đổ , tên tuổi của Franz Schmidt theo đó đã bị bôi nhọ một cách oan uổng . Tuy nhiên , trước sức ép của chính quyền phát xít , Franz Schmidt đã tìm cách không tiếp tục hoàn thiện bản Cantata mà giành toàn bộ thời gian những ngày cuối cùng cho hai tác phẩm khác , được giành tặng cho nghệ sĩ dương cầm Paul Wittgenstein . Không lâu sau đó , ông mất vào ngày 11 -2-1939

CÒN TIẾP !!!