Warning: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; vBulletinHook has a deprecated constructor in ..../includes/class_hook.php on line 27

Warning: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; vB_Postbit has a deprecated constructor in ..../includes/class_postbit.php on line 176

Warning: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; vB_BbCodeParser has a deprecated constructor in ..../includes/class_bbcode.php on line 37
Đặng Hữu Phúc - tài liệu liên quan
kết quả từ 1 tới 2 trên 2

Chủ đề thảo luận: Đặng Hữu Phúc - tài liệu liên quan

  1. #1
    Moderator petite_phuong's Avatar
    Nhập quốc tịch
    12-2007
    Đến từ
    Hà Nội
    Bài gửi
    475
    Cảm ơn vì bài gửi có ích
    127
    Được cảm ơn 109 lần do gửi 77 bài có ích

    Default Đặng Hữu Phúc - tài liệu liên quan

    Thú thưởng thức nhạc đàn của người xưa qua Truyện Kiều

    Đặng Hữu Phúc

    Âm nhạc, theo sự hiểu của đại đa số quần chúng Việt nam hiện nay, chỉ có nghĩa là ca khúc. Và nhạc sỹ, cũng là những người viết ca khúc. Người viết khí nhạc mà không viết ca khúc thì cũng chả ai biết là nhạc sĩ, nghệ sĩ biểu diễn nhạc đàn dù tài giỏi như Đặng Thái Sơn cũng không thể có những fan hâm mộ khắp đất nước như các “Sao” hát ca khúc quần chúng, ca khúc thị trường. Ngày nay, nghe nhạc gần như đồng nghĩa với nghe ca khúc.

    Vậy người xưa, nhất là các bậc tài tử văn nhân (tương tự như tầng lớp tri thức ngày nay) khi nghe nhạc, họ nghe nhạc đàn, hay nghe hát nhiều hơn? để trả lời câu hỏi này tôi muốn chia sẻ với các bạn một vài suy nghĩ về thú thưởng thức nhạc đàn của người xưa qua Truyện Kiều, tác phẩm văn học cổ điển đỉnh cao của Việt Nam. Ôn cố, tri tân.

    Âm nhạc có vị trí đặc biệt nổi bật trong Truyện Kiều của Nguyễn Du, (trong Kim Vân Kiều của Thanh Tâm Tài Nhân, tài làm thơ của Kiều được nhấn mạnh hơn tài nhạc) nàng Kiều đa tài, đủ cả Cầm, Kỳ, Thi, Hoạ nhưng nổi bật nhất vẫn là tài đàn (“Rằng nghe nổi tiếng cầm đài”). Cái tài này như một thứ định mệnh, gắn chặt vào mỗi bước thăng trầm của cuộc đời nàng, đến nỗi Kiều còn tự nhủ rằng tiếng đàn là nguyên nhân của sự đoạn trường của mình:

    “Nàng rằng vì chút nghề chơi
    Đoạn trường tiếng ấy hại người bấy lâu”.

    Ai đã đọc Truyện Kiều, đều thấy rằng: Âm nhạc trong Truyện Kiều, nghĩa là nhạc đàn, là khí nhạc. Vậy sao lại là khí nhạc chứ không phải là thanh nhạc (hát)? Và thanh nhạc và khí nhạc khác nhau ở chỗ nào? Và người Á Đông xưa nay đã biết thưởng thức khí nhạc rồi hay sao?

    Thanh nhạc là nhạc hát bằng giọng người, nếu ta coi giọng người như một “nhạc cụ” đặc biệt thì ta thấy rõ những giới hạn thể hiện của nó về âm vực, về tốc độ diễn tấu, giới hạn về âm sắc. Người ta thường nói: khi lời nói bất lực thì âm nhạc vang lên, điểm cuối cùng của lời nói, là điểm bắt đầu của âm nhạc (tất nhiên âm nhạc ở đây là khí nhạc). Vậy mà thanh nhạc lại thường lệ thuộc vào lời ca, vào văn học. Chính vì sự giới hạn này, các nhạc cụ được ra đời để tiếp tục phát triển vượt biên cái mà giọng hát con người không thể làm được, và người ta đã sáng tạo ra nhạc đàn (khí nhạc).

    Ngay trong nghệ thuật thanh nhạc cũng có nhiều thể loại chuyên nghiệp khó viết, khó diễn, khó thưởng thức nếu không có kiến thức tương đối chuyên sâu về âm nhạc như Opera, Hợp xướng, A cappella, Thanh xướng kịch vv… Trong bài viết này, chủ yếu tôi nói tới thể loại đơn giản, phổ cập nhất của thanh nhạc hiện nay ở Việt Nam là ca khúc quần chúng (có người gọi là Ca khúc phổ thông), là sự kết hợp của ngôn từ và giai điệu nhạc. Nếu tách riêng phần lời ca, thì nó chỉ là Ca từ, chứ chưa thể là thơ (có những bài thơ được phổ nhạc, thì thường bài thơ đã bị người phổ thêm thắt sửa chữa, cắt cúp cho nó không còn là thơ “xịn” nữa, để cho phù hợp với câu nhạc). Còn nếu tách riêng phần giai điệu, thì nó cũng đơn giản, chưa được gọi là nhạc thuần tuý, tấu lên không diễn tả được gì nhiều, và ta vẫn thường gọi là nhạc bỏ lời. Chưa kể việc hầu hết nhạc sĩ của ta chỉ viết có mỗi dòng giai điệu, không có khả năng viết phần đệm.

    Tóm lại, ca khúc quần chúng là một thể loại nghệ thuật gần với một trào lưu xã hội mà: Thơ chưa hẳn là thơ mà nhạc cũng chưa hẳn là nhạc (Á thơ, Á nhạc). Nhưng vì dễ viết, dễ diễn, dễ hiểu, dễ tuyên truyền, nên sáng tác và hát ca khúc là điều hết sức phổ biến, nhất là ở Việt Nam hiện nay.

    Lý giải về việc đông đảo công chúng Việt Nam chỉ biết thưởng thức Ca khúc quần chúng, một nhà nghiên cứu âm nhạc viết: “So với nền văn chương Việt Nam, phẩm chất của nền âm nhạc Việt Nam rất thấp. Lý do hiển nhiên là vì từ người viết văn đến độc giả, không nhiều thì ít, ai cũng được học văn chương từ bậc tiểu học trở lên, cho nên chúng ta có những người viết và người đọc có trình độ. Còn phần giáo dục âm nhạc thì quả là một sa mạc khủng khiếp. Muốn thưởng thức thơ thì ít nhất phải biết đọc chữ, muốn thưởng thức nhạc thì ít nhất phải biết đọc nhạc. Nếu người không biết đọc chữ, chỉ có thể thưởng thức bằng cách nghe thơ vè bình dân, thì người không biết đọc nhạc cũng chỉ có thể nghe ca khúc phổ thông là cùng” (trích bài “Nhìn lại nền âm nhạc Việt Nam trong thế kỷ 20” - Hoàng Ngọc Tuấn - Australia).

    Vậy cái thú thưởng thức khí nhạc nay đã bị thu hẹp dần dần ở Việt Nam, kể cả trong tầng lớp tri thức, là một bước tiến hay là một bước lùi dài của thẩm mỹ âm nhạc?

    Người Á Đông xưa cho rằng, biết chơi đàn, nghe đàn (Cầm), là thú vui đệ nhất trong bốn thú vui của các tài tử văn nhân. Cổ ngữ có câu: “Cầm, kỳ, thi, hoạ” chứ không phải là “Ca, kỳ, thi, họa”. Tức là nghe đàn, chứ không phải là nghe hát. Phải chăng thẩm mỹ của chúng ta đã trở nên quá dễ dãi và nhịp sống gấp rút, không có thời gian dành cho các thú chơi tao nhã “quý tộc” như trước?

    ***

    Để hiểu thêm âm nhạc trong Truyện Kiều, chúng ta thử tìm hiểu xem Kiều chơi đàn gì? Để xác định điều này, hàng trăm năm nay, người Việt Nam ta đã tốn bao nhiêu giấy mực. Trong nguyên tác của Thanh Tâm Tài Nhân (theo bản dịch Kim Vân Kiều của Tô Nam - Nguyễn Đình Diệm, NXB Hải Phòng 1999) thì Kiều chỉ chơi duy nhất một loại đàn, đó là Hồ cầm. Cũng như câu thơ đầu tiên nói về tài đàn của Thuý Kiều, Nguyễn Du viết: “Nghề riêng ăn đứt Hồ Cầm một chương”.
    Vậy thì tại sao sau đó Nguyễn Du lại có hai câu thơ: “Hiên sau treo sẵn Cầm Trăng” và “Ép cung Cầm Nguyệt, thử bài quạt thơ”. Liệu có phải Kiều của Nguyễn Du chơi hai thứ đàn là: Hồ cầmCầm Nguyệt không? Hay hai thứ đàn đó chỉ là một loại đàn có nhiều tên gọi khác nhau?

    Đó mãi mãi vẫn là một nghi án văn chương không có câu trả lời. Tuy vậy ta có thể khẳng định: Kiều chơi một loại đàn có 4 dây, thuộc loại nhạc cụ gẩy trực tiếp bằng đầu ngón tay “So dần dây Vũ dây Văn/ bốn dây to nhỏ theo vần Cung Thương” “ Bốn dây như khóc như than”. “Bốn dây nhỏ máu năm đầu ngón tay”. Chữ “bốn dây” được khẳng định 3 lần trong Truyện Kiều.
    Trong Truyện Kiều, có 4 lần Kiều chơi đàn tất cả, ngoài ra còn 4 lần khác thì Nguyễn Du chỉ nói qua.
    Đầu tiên là do Kim Trọng yêu cầu:
    “Rằng nghe nổi tiếng cầm đài
    Nước non luống những lắng tai Chung, Kỳ”

    Lần hai cho Hoạn Thư và Thúc Sinh :
    “Rằng Hoa nô đủ mọi tài,
    Bản đàn thử dạo một bài chàng nghe”

    Lần thứ ba đàn cho Hồ Tôn Hiến, đây là đoạn Kiều chơi đàn xúc động nhất , người chơi đàn đến “nhỏ máu năm đầu ngón tay” còn người nghe đàn thì rơi lệ:
    “Lọt tai Hồ cũng nhăn mày rơi châu
    Hỏi rằng : này khúc ở đâu?
    Nghe ra muôn oán nghìn sầu lắm thay”
    Hồ Tôn Hiến tuy chỉ là một quan võ, vậy mà cũng rất hiểu nhạc đàn, đến nỗi mê luôn cả nàng Kiều:
    “Nghe càng đắm, ngắm càng say
    Lạ cho mặt sắt cũng ngây vì tình.”

    Và cuối cùng lại là Kim Trọng yêu cầu nàng chơi đàn trong đêm tái hợp:
    “Thong dong lại hỏi ngón đàn ngày xưa”

    Ta để ý: Tất cả các lần chơi đàn của Kiều đều do người khác yêu cầu. Không thấy câu thơ nào nhắc đến Kiều chơi đàn một mình, kể cả những lúc buồn nhất. Tóm lại, người chơi đàn chỉ chơi khi có kẻ “tri âm” (hiểu âm nhạc)
    Những kẻ Tri âm tiếng đàn của Kiều đó là:
    Kim Trọng nghe đàn đầy cảm xúc :
    “Khi tựa gối khi cúi đầu
    Khi vò chín khúc khi chau đôi mày”
    Cho tới Hoạn Thư, Thúc Sinh :
    “Cùng trong một tiếng tơ đồng
    Người ngoài cười nụ, người trong khóc thầm”
    Và Hồ Tôn Hiến thì khóc như đã nói ở trên. Còn vì sao Kiều không một lần chơi đàn cho Từ Hải? Tự chúng ta có thể suy ra được.

    ***

    Qua Truyện Kiều, ta thấy người xưa đã trân trọng nhạc đàn, biết nghe, hiểu sâu sắc âm nhạc như thế nào. Điển tích Bá Nha – Chung Tử Kỳ có thể nói là một điển tích độc nhất vô nhị về sự chơi (khí) nhạc và nghe (khí) nhạc của người Á Đông xưa.

    Qua thơ của Nguyễn Du, trong Truyện Kiều và bài thơ chữ Hán “Long Thành Cầm giả ca” của ông, ta thấy chỉ có khí nhạc mới có thể diễn tả được: “Tiếng khoan như gió thoảng ngoài, tiếng mau sầm sập như trời đổ mưa” và cảnh ”…Hán Sở chiến trường, nghe ra tiếng sắt tiếng vàng chen nhau”. Và chỉ có khí nhạc mới có thể có những giai điệu “Muôn oán nghìn sầu” khiến người nghe “Tan nát lòng”.

    Ca khúc ( nhất là ca khúc quần chúng ) với sự bó buộc của lời ca, và sự hạn chế diễn tấu, làm sao diễn tả nổi những tình cảm như thế, vẽ nên những bức tranh âm thanh đa tầng phức hợp như thế.

    Phải chăng văn hoá, đạo đức, phong tục và thẩm mỹ của người Việt Nam hôm nay đã suy thoái và thụt lùi với chính cha ông chúng ta? Tôi muốn nói tới cái tinh thần của văn hoá cũng như thú chơi tao nhã cao siêu của người xưa. Có nhiều nguyên nhân nhưng dù biện minh kiểu nào thì thực trạng những sân khấu ca khúc quần chúng hôm nay (dù là trên các kênh truyền hình quốc gia hay ở các thôn xóm dân dã) cũng để lại một nỗi lo âu day dứt cho những ai còn nặng lòng với nền văn hoá, nền âm nhạc Việt Nam.

    ***

    Khí nhạc ngày nay đã được mở rộng và vô cùng phong phú với di sản âm nhạc của toàn thế giới. Đặc biệt là của dòng nhạc cổ điển châu Âu với tên tuổi các thiên tài đã trở thành tài sản chung của nhân loại như J.S.Bach, W.A.Mozart, L.v. Beethoven, F.Chopin, P.Tchaikovsky cho tới C.Debussy, M.Ravel, B.Bartok, I.Stravinsky, v.v… Cùng với những tác phẩm bất hủ của họ là những nghệ sĩ biểu diễn lớn như Karajan, Horowitz, Oistrakh, Rostropovich, Kissin, Barenboim, v.v… và cả Đặng Thái Sơn của Việt Nam nữa. Cả một kho tàng âm nhạc trí tuệ vô cùng phong phú và đa dạng, dễ dàng khám phá trong thời đại bùng nổ kỹ thuật số, mà ngày xưa chỉ tầng lớp quý tộc, tri thức mới có điều kiện tiếp cận. Hà cớ gì mà những người Việt Nam chúng ta, nhất là giới trẻ được học hành và tầng lớp Tri thức, lại không trở thành những kẻ Tri âm của nền nghệ thuật ấy? Bởi chính âm nhạc đã mang lại cho con người vô vàn nìềm hy vọng, làm cho cuộc đời mỗi chúng ta sâu sắc thêm biết bao! Như L.v.Beethoven từng nói: “Âm nhạc cao hơn mọi triết lý và mọi sự khôn ngoan”.

    Chúng ta không phản đối nghệ thuật dành cho quần chúng số đông. Nhưng chỉ có thế thôi ư? Hãy tỉnh táo hơn để nhìn sang các nước phát triển quanh ta: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc thì đã đành, ngay cả Thái Lan, Singapore, Malaysia … Họ cũng chỉ mới đầu tư cho dòng nhạc trí tuệ này trên 20 năm thôi, (Việt Nam ta đến gần 60 năm) nhưng họ đã tiến nhanh, và đã vượt chúng ta một khoảng cách khá xa. Nhìn vào bộ mặt của một đất nước, thì đó mới là điều để kiêu hãnh, chứ không phải là những trào lưu nhạc Pop, ca khúc quần chúng, cho dù nó có phát triển nhiều đến đâu đi chăng nữa. Bán được bao nhiêu tiền đi chăng nữa!

    Để kết bài viết này, tôi muốn nhắc lại điển tích nói lên sự gắn bó biện chứng giữa Người sáng tạo và Người thưởng thức, hai mặt của một vấn đề: Cầm thủ Bá Nha đã đập đàn khi Chung Tử Kỳ - kẻ tri âm, người thấu hiểu tiếng đàn của mình chết. Sống ở đời, ai cũng muốn có tri âm. Người tài lại càng khao khát hơn, dù chỉ là một kẻ tri âm…

    Đặng Hữu Phúc
    Biết và không biết trước...

  2. 2 thần dân sau đã cảm ơn petite_phuong vì bài gửi này có ích:

    Blue eye (19-08-2011), love_classical (02-06-2012)

  3. #2
    Moderator petite_phuong's Avatar
    Nhập quốc tịch
    12-2007
    Đến từ
    Hà Nội
    Bài gửi
    475
    Cảm ơn vì bài gửi có ích
    127
    Được cảm ơn 109 lần do gửi 77 bài có ích

    Default Re: Đặng Hữu Phúc - tài liệu liên quan

    Ca khúc quần chúng VN. Sự hỗn loạn đã được báo trước


    Đặng Hữu Phúc



    Hiện nay, dư luận xã hội đang quan tâm đến sự biểu diễn tuỳ tiện, tự ý “Sáng tạo” ra nhiều cách hát mới của các ca sỹ (dòng nhạc POP bình dân) đối với ca khúc, nhất là cái mốt “luyến láy” ở đuôi câu nhạc nghe rất rẻ tiền (học mót được của các “sao” nhạc POP quốc tế). Cũngnhư các bản phối thì "lạ tai", chênh vênh với bài hát quá! (trích trong bài Có cần "Make up" cho nhạc Trịnh? Vietnamnet.vn 31/3/2006)


    Và xin các bạn hãy đọc những câu sau , trích ra từ bài viết của ca sỹ Khánh Ly:

    “Có nhiều nốt, tôi hát sai nhưng Anh không sửa, không nói gì, nên tôi cứ cho là mình đúng. Tới chừng nhạc in ra thì có người bảo tôi hát sai nhạc của Anh. Thì đúng là tôi hát sai, nhưng có thể lúc đó, dẫu biết tôi sai, nhưng Anh vẫn cảm thấy lọt tai, cũng được, hoặc Anh thấy tôi say mê với cái sai của mình, Anh không nỡ nói.
    ( Khánh Ly - trong bài viết có tên: Dường như vắng ai Vietnamnet.vn 31/3/2006 )
    “Năm 1976 tôi làm cuốn casset thứ 3, có bài "Một cõi đi về" nhưng do chưa tập kỹ, không có bài, chỉ hát theo trí nhớ nên sai nhiều lắm. Anh có nghe nhưng không la rầy”
    (Khánh Ly - cũng trích trong bài viết trên)
    Đọc những dòng trên của ca sỹ nổi tiếng hải ngoại Khánh Ly, các bạn nghĩ sao? Còn dưới góc nhìn của một người làm âm nhạc chuyên nghiệp, tôi thực sự không thể tưởng tượng nổi, bởi vì mỗi một ca khúc quần chúng ở ta, thường có khoảng trên dưới 4-5 chục nốt nhạc (không kể nhắc lại) vậy mà “có nhiều nốt tôi hát sai” “…sai nhiều lắm” thì quả thực bản nhạc đó sẽ như thế nào? Mỗi người hát lại “có nhiều nốt sai” khác nữa thì sao? “Sai một ly, đi một dặm” vậy mà “sai nhiều lắm” vẫn không sao cả. Ô, Việt Nam ta hay quá nhỉ? Rõ là một xứ sở tự do, muốn làm gì thì làm.Thế còn ở những nước tự nhận mình là “thế giới tự do” trên thế giới, họ có như ta không? Và có phải là chỉ riêng trường hợp của Khánh Ly mới thế không?
    Xin trả lời rằng: đây là một thực trạng chung của nền ca khúc quần chúng Việt Nam. Và nó chỉ có ở những nước chậm phát triển, mọi lĩnh vực còn chưa chuyên nghiệp như Việt Nam ta. Nó là hệ quả tất yếu của một nền ca khúc quần chúng không có phần đệm (xin đọc bài: Nền âm nhạc hay nền ca khúc quần chúng không nhạc đệm Viêt Nam trên báo Âm nhạc và Thời đại của HNSVN số quý 4/2005) Và là một sự hỗn loạn đã được báo trước.

    Vậy những nhạc sỹ như Beethoven, Schubert, Bizet, Tchaikovsky, … đã mất cách đây hàng trăm năm thì tác phẩm của họ sẽ bị “tam sao, thất bản” đến mức nào? Người ta sẽ đổi hoà thanh, đổi tiết tấu, đổi cách biểu diễn theo ý họ ra sao? Và những bản nhạc còn phức tạp gấp trăm lần ca khúc như các bản Sonate, Giao hưởng, Opera, v.v… của họ, thì hiện nay trên thế giới người ta biểu diễn thế nào? Cũng mỗi người chỉ huy, mỗi một dàn nhạc sẽ “sáng tạo” một kiểu chơi riêng hay sao?
    Không, không bao giờ có điều đó xảy ra với các nước phát triển và có nền âm nhạc chuyên nghiệp trên thế giới, (kể cả dòng nhạc bình dân của họ như ABBA, Beatles, v.v… có bao giờ các bạn thấy ca khúc của họ có tới 2 phần đệm khác nhau đâu! Luôn luôn chỉ có một), những tác phẩm của các nhạc sĩ chuyên nghiệp , khi sáng tác ra, đã có đầy đủ những yếu tố cấu thành âm nhạc, đó là : hoà thanh, phức điệu, tiết tấu, v.v… và hàng trăm, hàng ngàn chi tiết để diễn tấu đã được chỉ dẫn rõ ràng trong tổng phổ của bản nhạc, phải biểu diễn nhanh chậm ra sao, phải chơi to, nhỏ thế nào, nốt nhạc nào cần biểu diễn liền, cần nẩy, cần nhấn mạnh…, vv và vv. Các nhạc sỹ chuyên nghiệp đã chỉ dẫn rất chi tiết, chi tiết đến mức: Người biểu diễn phải làm đúng tuyệt đối những sự chỉ dẫn đó, mới thể hiện được đúng cái hồn của tác phẩm, nếu không sẽ làm hỏng tác phẩm. Mọi sơ suất dù là nhỏ nhất cũng không được phép. Tất cả các nhạc viện trên thế giới ra đời cũng chỉ có mục đích duy nhất là : dạy cho người ta chơi nhạc đúng với những gì tác giả đã sáng tạo ra. Vậy thì làm sao có những chuyện hỗn loạn như ở Việt Nam ta được. Chuyên thật hài hước: ở những nước của “thế giới tự do” thì lại phải hành nghề trong kỷ luật khắt khe.

    Còn nhớ, Đặng Thái Sơn đoạt được giải nhất ở cuộc thi danh tiếng Chopin lần thứ 10, trở thành người biểu diễn piano đẳng cấp quôc tế, cũng do một nguyên nhân rất đơn giản: Anh là người thể hiện đúng nhất tinh thần của Chopin đã ghi chi tiết trong bản nhạc, và cũng trong cuộc thi đó, một Pianiste rất giỏi, nhưng không đoạt giải ( Ivo Pogorelich, người Nam Tư) cũng chỉ vì cố tình xử lý nhạc Chopin theo ý riêng của mình (tức là không theo đúng những chỉ dẫn của Chopin ghi trên bản nhạc).
    Sự phân biệt giữa chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp trong âm nhạc rất rõ ràng: đó là có tổng phổ và không có tổng phổ, Trong tổng phổ, sự chỉ dẫn diễn tấu càng chi tiết, càng chính xác, tỷ lệ thuận với tài năng và độ chuyên nghiệp của nhạc sỹ đó. Vậy mà ở Việt Nam ta điều này không ai để ý tới. Chỉ viết có mỗi một dòng giai điệu, (nhạc sĩ 1 dòng) hoàn toàn không có bất cứ sự chỉ dẫn diễn tấu nào, cũng có thể trở thành “nhạc sĩ” nổi tiếng VN.
    Nhạc sỹ vĩ đại bậc nhất của thế kỷ 20, Igor Stravinsky đã có 1 câu nói nổi tiếng về biểu diễn. Đó là “Người biểu diễn lớn nhất, là người biết xoá mình trước bản nhạc, lúc biểu diễn chỉ còn duy nhất là tác giả, chứ không phải là thể hiện cái mà người biểu diễn cố tình muốn tác phẩm phải có”. Tất nhiên đó là một chân lý tuyệt đối, bởi mỗi người biểu diễn sẽ vẫn có dấu ấn cá nhân của mình, nhưng phải trên cơ sở tôn trọng tuyệt đối với tác giả. Sau này, Mstislav Rostropovich, nghệ sĩ bậc nhất đàn Cello, cũng là một nhà văn hoá lớn hiện nay (Ông đã sang Việt Nam biểu diễn trong chương trình hoà nhạc Hennessy năm 1996) trong lễ kỷ niệm sinh nhật 75 tuổi của mình 2002 (có cả sự hiện diện của nữ hoàng Anh) cũng đã đọc một bài ca ngợi và khẳng định những tư tưởng về biểu diễn của Stravinsky là hoàn toàn đúng đắn.
    Vì vậy ta có thể khẳng định rằng: chừng nào người viết nhạc ở ta, còn chưa viết được tổng phổ (ở trong ca khúc là phần đệm piano) cho tác phẩm của minh, thì chuyện tam sao thất bản, biểu diễn hỗn loạn như: phối hoà âm tuỳ tiện, tiết tấu thay đổi tuỳ tiện (nhiều ca khúc ở ta, viết ra là nhịp 2/4 đã đươc phổ biến trong quần chúng thành nhịp 6/8), cách diễn tấu tuỳ tiện, một bài hát mà có rất nhiều người phối, mỗi người mỗi kiểu, v.v… là điều tất yếu sẽ xảy ra, và đã xảy ra. Một sự hỗn loạn đã được báo trước.

    Xin được kể một câu chuyện của tôi thời đi học, đó là vào năm 1978, tôi học đại học piano năm thứ 5 ở Nhạc viện Hà Nội, thầy tôi lúc đó là Giáo sư Ghenxler, chuyên gia người Nga (Lúc đó ông là Giáo sư, phó trưởng khoa piano của Nhạc viện Leningrad, được cử sang giúp Việt Nam). Có một hôm, Sứ quán Liên Xô ở Hà Nội tổ chức liên hoan gì đó, và cuối buổi liên hoan, theo chương trình, tất cả sẽ hát bài “Như có Bác Hồ” của ta, Giáo sư Ghenxler sẽ phải đệm Piano cho mọi người hát. Ông vào nhạc viện Hà Nội và nhờ tìm giúp ông phần đệm của bài hát, Nhưng cũng như hầu hết ca khúc quần chúng của Việt Nam, làm gì có phần đệm, và tôi đã phải viết cho ông phần piano của bài hát đó.
    Vậy vì sao một giáo sư cỡ quốc tế (Thời đó, ông có dạy cả Đặng Thái Sơn) mà không biết đệm bịa cho một bài hát đơn giản (theo cách nghĩ của ta) như vậy. Nếu ở Việt Nam ta thì ai cũng đệm được??? Đơn giản chỉ là: Họ không có khái niệm đệm bịa, tuỳ tiện như ở ta, và những bài hát của họ đều luôn được viết phần đệm cố định. Họ sống trong một môi trường âm nhạc chuyên nghiệp, khác hẳn Việt Nam ta.

    Chúng ta hãy thay đổi tư duy, hướng tầm nhìn ra ngoài “luỹ tre làng Việt Nam”, dần dần cho nền ca khúc nói riêng và âm nhạc nói chung của Việt Nam ta trở nên chuyên nghiệp hơn.
    Không phải như 50 năm về trước, bây giờ chúng ta đã có các nhạc viện, và người làm nhạc hãy chịu khó đi học và phải học suốt đời, để khi viết tác phẩm, có thể ghi lại một cách đầy đủ và khoa học (âm nhạc cũng còn là một khoa học với đầy đủ ý nghĩa của từ này) những cảm xúc của mình thành 1 bản nhạc ( tổng phổ, hoặc bản piano) trong bản nhạc đó ( score ) có đầy đủ các yếu tố cấu thành âm nhạc. Làm cơ sở cho người biểu diễn thể hiện, tránh sự tuỳ tiện. Hãy tránh trường hợp, ở Việt Nam ta hiện nay, có những người viết bài hát, không ghi nổi những giai điệu mình nghĩ ra, phải nhờ người khác ghi, sau đó lại trở thành những nhạc sỹ “nổi tiếng” đoạt giải cao nhất trong các cuộc thi ca khúc, ta không phản đối họ, nhưng cũng nên để họ biết mình là ai. Và nếu ta còn quảng bá cho những việc tương tự, và nhạc sỹ của ta còn không viết nổi phần đệm cho chính ca khúc của mình, thì nền ca khúc quần chúng (Hay nền âm nhạc?) của ta sẽ mãi mãi chìm đắm trong sự nghiệp dư, hỗn loạn và mông muội.

    Nhạc sỹ
    Đặng Hữu Phúc
    Biết và không biết trước...

Thông tin chủ đề

Users Browsing this Thread

Hiện tại có 1 người đang xem chủ đề này (0 thần dân chính quốc và 1 du khách)

Bookmarks

Quyền hạn của bạn

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •