PDA

View Full Version : Vấn đề xử lý âm học cho phòng nghe !



HDaudio
26-12-2006, 16:30
Như các bạn đã biết !
Việc xử lý âm học cho phòng nghe ( Room acoustics ) rất quan trọng cho hệ thống nghe nhạc tại gia của chúng ta , thực chất trước kia chúng ta chỉ để ý đến thính phòng như kiểu nhà hát lớn ở HN của chúng ta , trong thời gian gần đây , các thiết bị tái tạo âm nhạc đã xuất hiện ở mỗi gia đình với chất lượng và công nghệ tiến tiến đòi hỏi mỗi chúng ta khi thưởng thực nhạc tại nhà riêng cũng cần phải có một chút hiểu biết về kết cấu , cũng như cách xây dựng một phòng nghe cho phù hợp với các thiết bị audio tiến tiến mà tôi đã nói ở trên , nhằm nâng cao chất lượng âm thanh và tiêu chí (biến phòng ngủ thành nhà hát lớn ) .
Sau đây , tôi sẽ giới thiệu với các bạn một số mẹo đơn giản khi đặt một hệ thống nghe HiFi tại phòng riêng để tạo cho mình một không khí giống ( Nhà Hát ).
Đây là kinh nghiệm cá nhân lên các ý đưa ra chỉ dựa trên kinh nghiệm chơi HiFi của tôi gần 20 Năm, các bạn đọc tham khảo và đưa ra ý kiến riêng của mình .
1- hình dạng và kích thước phòng với các vị trí đồ đạc :
Có rất nhiều kiểu kiến trúc áp đặt cho một phòng trong căn nhà của bạn , và việc bạn được lựa chọn một phòng cho mình lại rất khó vì hầu hết chúng ta chưa có gia đình riêng , vậy thì tôi khuyên các bạn là hãy tìm cho mình một vị trí thuận tiện nhất , thuận tiện cho cả việc lằm nghe , hay ngồi nghe , hay đứng nghe , có khi vừa nghe vừa làm việc riêng ( vấn đề này không áp dụng cho người nghe nhạc cổ điển ..hi hi tại sao thì tờ không biết ).
Vậy cấu trúc nhà hát ở dạng vòm thì tôi quên hả ? kà kà ...Không quên đâu , tùy vào hoàn cảnh và điều kiện chung của mỗi bạn , không cần thiết là phải tạo cho phòng chúng ta có trần nhà mái vòm và các bane dạng tổ ong để dẫn âm , chúng ta sẽ tận dụng những gì chúng ta có để lấp vào thiết kế này !
Tôi lấy ví dụ như , bạn nào phòng cũng có bàn ( vi tính , học, . ..) các bàn này nếu đặt hợp lý một chút sẽ giúp âm thanh có chỗ chui vào và chui ra như cái bane nhà hát đây là dụng cụ tán âm và hướng âm đó .Bạn có thể để nó ngay sau chỗ ngồi nghe nhạc.
Thứ hai là cái tủ quần áo , phòng bạn nào chẳng có tủ quần áo , hãy cho nó vào góc phòng ngay gần giường ngủ hoặc cạch chỗ bạn ngồi nghe là tốt lắm đó ! tác dụng của chúng là hút bớt những âm trầm nhức đầu lẫn lộn khi không thấy trong giàn nhạc giao hưởng có mấy cái trống định âm phát ra .
Tiếp theo là cái đệm , có thể là ( ghế đệm , sofa, giường đệm ..) bạn cứ ngồi lên nó như bạn muốn vì nó chẳng ảnh hưởng gì tới âm thanh trong phòng mà còn giúp hệ thống audio của chúng ta phát nhạc chính xác tới điểm đang ngồi và trong mút đệm có rất nhiều chỗ chứa không khí ra vào liên tục lên sự hấp thụ Air cùng âm thanh tới gần bạn hơn là rất hữu ích .
Bây giờ sẽ có bạn hỏi , nếu phòng có tiếng vang quá thì làm sao đây !
Xin thưa là trong nhà hát lớn cũng có tiếng vang đấy ạ , tuy nhiên vang nhiều hay ít thì chúng ta cần làm những việc sau !
Vỗ tay ở các vị trí trong phòng , Nếu tiếng vang ở chỗ các bạn ngồi nghe thì nguy rồi , các luồng Air mang theo âm thanh chạy qua đây mà không dừng chân để chui vào tai bạn , do vậy bạn sẽ nghe được thứ âm thanh hỗn loạn, không rõ ràng vì chúng chạy nhanh quá ! hí hí ...!
Xử lý bằng cách : cố gắng tìm vị trí nghe ở chính giữa phòng , hoặc một điểm gần với điểm giữa của một cạnh tường trong phòng là thích hợp nhất , lúc đó bạn sẽ thấy âm thanh bớt vang hơn , tại sao thì lần sau tôi nói rõ hơn nhé ! tiếp theo việc cần làm là trước khi nghe đóng cửa hay mở cửa đều phải có rèm ở các cửa này , cái này thì nhà bạn nào chẳng có nhỉ !
Các vận dụng , tranh ảnh treo quanh tường cố gắng không đưa hướng mặt phản chiếu vào chỗ ngồi nghe , điều này không cầu kỳ lắm .
các phòng bạn Nam hay có các cây quần áo , hoặc mắc áo thì mời các bạn đưa dùm tôi ra sau cánh cửa đi ( vì cánh cửa đi không có rèm ) hoặc đưa vào góc khuất để ngăn luồng Air không va đập mạnh trong góc và làm giảm quá trình Air mang theo âm chạy lung tung .
Trong phòng các bạn còn gì không nhỉ ??à bạn gái hay có bóng bay , chim giấy cứ treo lên trần nhà là được , ngay đỉnh đầu khi ngồi nghe còn thú bông thì cứ ôm tự nhiên nhé !
Phòng có sàn gỗ thì tốt rồi , nhưng nếu không thì bạn cũng có mút xếp, và đệm chứ nhỉ ! Bạn hãy đưa chúng lên trước vị trí ngồi nghe ví trí của chúng là ở khoảng giữa người ngồi nghe và bộ giàn , còn nếu chải thảm cả phòng thì càng OK .
Các bạn lên nhớ , để xây dựng lên một kiến trúc như kiểu nhà hát lớn là một tập thể kỹ sư thiết kế của Pháp đó , và họ kết hợp với chuyên gia âm thanh của các nước khác nữa, vậy nó không đơn giản như ta nghĩ đâu, cũng bởi tại sao nghe Opera ở nhà hát , thấy Diva thể hiện mà không dùng Micro nhưng cứ như ta đang nghe DIVA đưa miện gần tai ta !
2 - Vị trí cho thiết bị HiFi trong phòng nghe !
Thôi tớ mỏi tay rồi , tớ nghỉ một tý ,!
#:-S

HDaudio
26-12-2006, 16:35
Oài ..!...............Cảm ơn Mod nhé !
Định viết tiếp lại đến giờ về rồi !
Hẹn các bạn ngày mai nhé !
Buy buy ...!

HDaudio
28-12-2006, 11:00
Tiếp theo :
2 - Vị trí cho thiết bị HIFI trong phòng nghe !
Chào các bạn, thực ra khi lướt qua phần một nhỏ , chắc một số bạn đã mường tượng được vị trí để đặt thiết bị audio của mình .
Trong phần hai này , gọi là vị trí đặt bộ giàn nhưng thực chất với âm thanh HIFi thì chúng ta đang nói đến vị trí của những chiếc loa đặt trong phòng.
Thường thì bộ giàn HiFi có hai chiếc loa , chúng sẽ phát ra âm thanh theo dạng hai kênh sóng âm và nếu người sử dụng tìm được vị trí tốt nhất cho chúng , hai kênh sóng âm ở hai chiếc loa sẽ tạo ra điểm giao thoa ở giữa , và đồng thời người nghe sẽ thưởng thức được sự đặc biệt của âm thanh hifi là ở chỗ hai sóng âm được giao thoa này .
Nói vậy vì :
Nó thực sự đặc biệt như hình ảnh 3D mà chúng ta xem , nó cũng có chiều sâu, kích thước rộng, hẹp và hơn nữa nó tạo ra một sân khấu ảo nhưng có tiếng nói thật của từng nhân vật ,hay những thiết bị phát ra tiếng động .
Đặc biệt hơn , nếu chúng ta có một hệ thống audio tốt ,một phòng nghe đủ tiêu chuẩn , chúng ta sẽ có một buổi hòa nhạc sống ngay trong chính ngôi nhà của bạn , hay nói bóng bẩy hơn là đưa cả rạp hát về nhà của bạn.
Phần trên là nói sơ qua về nguyên lý kỹ thuật của nguồn âm Hifi và sự đặc biệt của chúng , bây giờ tôi sẽ đi về phần vị trí đặt loa :
Như các bạn đã biết , các vị trí đồ đạc trong phòng ở phần một tôi đã nói thực ra là một cách ( Liệu cơm mà gắp mắm ) thôi , cũng vì điều kiện chung của chúng ta không cho phép biến căn phòng đa năng của mình thành phòng thẩm âm, hay thu âm của một công ty nào đó ! híc híc, vậy các bạn cứ tạm làm như thế đã trước khi có sự can thiệp sâu hơn của mấy tay chuyên gia âm thanh.
Trở lại vấn đề với hai chiếc loa , thực ra tôi nghĩ hầu như các bạn nghe nhạc trong phòng riêng của mình phần lớn là dùng những chiếc loa nhỏ , đặt trên giá sách , hoặc có thể đặt ngay tại bàn và chỗ nào đỡ chiếm diện tích căn phòng nhất, nhưng bầy giờ hãy thay đổi thói quen một chút nhé ! Nếu bạn có phòng diện tích khoảng 12m vuông trở lại tôi nghĩ bạn vẫn dùng loa giá sách là hợp lý, tuy vậy , một đôi loa giá sách nhỏ mà đảm bảo được nhu cầu phát nhạc cổ điển tốt thì giá rất cao , chí ít cũng mất 6>7 M vnd trở lên đó là loại đã qua sử dụng, còn trắc ăn thì 1000$ mới coi là nghe lâu dài được .
Một lời khuyên của tôi khi xưa đã mất vài năm làm nghề sửa loa và gióng loa là không dùng loa cũ đã bị sửa chữa , hoặc các loại loa DIY, hoặc kể cả loa Kit của một số hãng để dùng nghe nhạc cổ điển, tin hay không thì tùy các bạn ! và đối với tôi , những loa có thời gian đã qua sử dụng từ 7> 10 năm trở lên cũng không áp dụng được cho loại nhạc mà chúng ta nghe vì nhiều lý do , yếu tố vật lý , kỹ thuật và tuổi thọ của vật liệu cấu thành lên chiếc loa .
Tóm lại , phải có hai chiếc loa tốt và đủ các điều kiện cần có đầu tiên khi muốn chúng phát nhạc cổ điển đúng theo nguồn âm ( cái này thực chất là cái ngọn của cây có nhiều lá để quang hợp, nhưng nó rễ làm phản tác dụng cũng như và rễ làm hỏng nguồn âm ( chính là cái lá phổi ) để thể hiện rõ âm hay hay dở , lá xanh cây tốt hay lá vàng cây xắp teo... hì hì !
Bây giờ thì các bạn đã có một đôi loa tốt rồi nhé !
Vậy ví trí của nó là :
khoảng cách hai chiếc loa tối thiểu phải xa nhau 3m đối với cạnh tường sau loa 5m, do các kích thước phòng không giống nhau tôi tạm khuyên các bạn một mẹo đơn giản nhất :
Hãy tạo khoảng cách từ chỗ bạn ngồi nghe , chính là điểm H cao nhất của tam giác đều , có khoảng cách 2, 3, có nghĩa là cứ cạnh đáy 2m thì bạn ngồi ở vị trí nghe là điểm 3 m của đường cao và tùy theo các cạnh dài hay ngắn của phòng mà bạn dịch chuyển khoảng cách này , bản thân hướng của hai chiếc loa luôn luôn chếch về bạn nếu ví trí là bất dich chuyển với ghế sôfa hay giường ngủ , còn nếu là vị trí nghe động ta hãy để hướng loa vuông góc với cạnh đáy của tam giác này !
Với loa giá sách khi nghe nhạc cổ điển , bạn chỉ cần đặt loa xa tường cỡ 30>40cm là được , không lên để xa quá vì cấu trúc của loa giá sách cần sự cộng hưởng của tường nhà sẽ cho tiếng trầm ra tốt hơn .
Bây giờ ta đi đến nhưng bạn dùng loa cột nhé .!
Tớ nghỉ tý ...!
Hị Hị

HDaudio
02-01-2007, 16:18
Chào các bạn !
Hôm nay , ta đi tiếp phần ( loa cột và vị trí của nó trong phòng nghe ).
Phần này đúng ra phải giới thiệu sơ qua tới các bạn một ít kinh nghiệm về cách chọn mua được đôi loa cột nào thật tốt để phụ vụ cho nhu cầu nghe nhạc cổ điển của chúng ta , nhưng tôi đi luôn vào trọng tâm vì nghĩ rằng ít nhiều các bạn cũng đã nắm bắt được kinh nghiệm khi chọn mua loa ở phần loa giá sách ( bài trên ) đến đây, tôi chỉ nói sơ qua một chút về đặc điểm của loại loa này là :
Chúng có hình dáng ở dạng cột ( như tên gọi ), kích thước thường ở mức ( cao 90>120cm, rộng 25>30cm , sâu 30>35 dạng thùng kín hoặc hở tùy theo thiết kế ) các loại loa này thường có nhiều đường tiếng hơn loa giá sách cũng đồng nghĩa là nó có nhiều củ loa hơn tuy nhiên có một số loa cột cũng chỉ có hai đường tiếng hoặc hai củ loa mà thôi, họ làm chiếc thùng to, cao hơn loa giá sách để có hệ thống cộng hưởng ở tiếng trầm tốt hơn loa giá sách mà thôi .
Vậy tóm lại , loa cột chỉ khác với loa giá sách có hai ý là :
Tạo tiếng trầm tốt hơn ( bằng việc thêm củ loa bass ), tạo kích thước thùng lớn hơn giúp cho việc cộng hưởng âm ( hay nói nôm na theo các cụ là : Thùng rỗng là thùng kêu to ) hí hí ...!
Ngoài ra có một số chi tiết khác nữa nhưng theo tôi thì không cần thiết vì nhìn chung chúng ta chỉ đánh giá bằng cảm quan !.

Vậy , Vị trí loa cột sẽ ở đâu trong phòng của các bạn ?
Nó đây ! Nó chính là vị trí các bạn đã lựa chọn đặt loa giá sách , do đặc điểm của loa giá sách nhỏ chỉ bằng phân nửa loa cột ( để được gọi là cột ) do vậy thiết kế của loa cột có thêm phần hộp cộng hưởng cho loa bass và ví trí đặt củ loa bass và vì thế chúng không cần giá để đặt, treo, vậy nên chúng được đặt ở đâu nhỉ ? hí hí ..Xin các bạn cứ đặt chúng ngay trên sàn nhà .
Loại loa cột cao trừng 80cm >100cm thường có bộ gá chân côn kim loại để đứng vững nhiều loại loa do kích thước hộ cộng hưởng phụ thuộc vào củ loa bass cho nên chúng có thêm bộ giá gắn liền với chân côn kim loại cao chừng 3>7cm có điều chỉnh ,chỉ có tác dụng để nâng loa lên cao hơn phù hợp với hướng vuông góc của loa trung tới tai người ngồi nghe ( phù hợp với độ cao của ghế ngồi nghe ) và chống dung cho loa với điểm tiếp xúc đầu côn nhỏ .
Cũng từ kích thước và tầm cao này , các bạn có thể biết rằng , nhìn chung tất cả các loại loa được đặt độ cao của củ loa trung với một đường thẳng song song với mặt sàn tới tai người nghe .
Tuy nhiên có một số loa rất to cao tới trên 200cm thì hình tam giác cân cũng phải kéo ra và đồng thời kích thước của phòng là cả một vấn đề lớn , việc này theo tôi hiện giờ chúng ta chưa cần quan tâm vội mà chỉ chú ý tới nhưng loại loa có thiết kế bình thường mà thôi .
Sở dĩ tôi nói nhiều tới chiều cao của loa cột khác biệt với loa giá sách vì sự khác nhau cũng chính là vấn đề khi các bạn đặt loa cột trong phòng nghe của mình .
Việc có thêm loa bass ( thêm hộp Air) nhằm tạo thêm tiếng trầm đòi hỏi chúng ta càng khó khăn hơn khi đặt vị trí loa trong phòng .
Tôi có vài mẹo nhỏ mách các bạn khi đặt loa cột :
1 – luôn luôn đặt loa cột cách xa tường từ 50>100cm , tuỳ kích thước phòng của bạn , cố gắng không đặt loa cột vào góc phòng , việc này làm cho các cây quần áo và tủ treo quần áo không những mất tác dụng triệt tiêu và làm giảm quá trình ( run air ) trong phòng mà còn làm mất hoàn toàn tiếng bass ( tiếng trống không rõ ràng, hụt hẫng ), có nhiều người khi cho loa vào góc nhà đã thấy tiếng trầm bị dội âm , tiếng bass vang vọng cả lên trần nhà và cứ xử lý tiêu âm hoài mà không được , Một điều nữa tôi muốn nói cùng các bạn là do kích thước phòng theo hình chữ nhật mà các bạn lại muốn đặt vị trí loa hướng mặt theo chiều dọc của phòng để tạo lợi thế hướng âm thì một lời khuyên với loa cột là đừng bao giờ để loa sát góc với các cạnh tường tối thiểu là 100cm trở lên .
2 – do cấu tạo của loa cột có thể là thùng kín , hoặc thùng hở , các vị trí lỗ thoất âm có thể đằng trước , hoặc đằng sau loa .
Do vậy các bạn cố gắng không cho vật gì đó có chứa Air dạng thùng, hoặc vật thể có dạng phẳng phản âm chận ở giữa vùng sóng âm đối lưu với hai chiếc loa ( tôi đang nói tới sự giao thoa hình tam giác của sóng âm giữa hai loa ).
3 - việc tạo ra tầng âm và trường âm của loa cột dễ dàng hơn loa giá sách , do vậy vị trí ngồi nghe của các bạn có thể thoải mái hơn , tuy nhiên rất lên để ý là vị trí ngồi nghe của mình không dựa lưng sát tường 100cm, và ghế sofa cũng phải đặt ở cự ly này , việc cố tình gồi nghe sát tường sẽ tạo cho chúng ta một cảm giác khó chịu vì tiếng trầm bị phản xạ hướng lên trên và chưa thoát khỏi vùng có Air bị dội ( xem lại bài xử lý phòng bị vang ).
4 - Việc kê loa cột , cũng như loa giá sách rất quan trọng và nó ảnh hưởng rất lớn tới sự lệch pha của sóng âm lếu như ta coi thường việc này , và điều này thật tệ hại khi nghe các loại loa DIY, và loa kít vì nó liên quan đến thiết kế và vị trí các củ loa được đặt trong một thùng loa .
Lời khuyên cho các bạn là đánh thăng bằng cho loa bằng thước , và vặn chân côn theo mức thăng bằng này .
Lưu ý với bốn chiếc chân côn kim loại là nếu nhà bạn nào dùng thảm đắt tiền, hoặc sàn gỗ , ta có thể thả bốn đồng xu loại 1 khìn lót dước chân côn mà không phải mua bộ đế cho chân côn đắt tiền ( do chiến thuật của nhà sản xuất lên các bộ đế chân côn không bao giờ đi kèm loa ).
Ngoài mục một ra , các bạn có thể áp dụng các mục 2>3>4 và vị trí của loa giá sách.
Trên đây là bốn mẹo nhỏ chỉ dựa theo kinh nghiêm của bản thân , các bạn có thể tìm thấy các sáng kiến khác ngay trong khi thưởng thức nhạc , miễn là bạn phải yêu nó !
Hẹn các bạn lần tới với :
Cách làm phòng nghe chuyên nghiệp cho những bộ giàn âm thanh chuyên nghiệp !
Hay phòng nghe là hai chiếc bát úp vào nhau ..Híc híc ….!

crystal
07-02-2007, 11:03
Bài viết của bác Pro quá, thế hôm nào em thiết kế xong phòng nghe thì bác liên hệ giùm với mấy ông Linn cho em mượn cái máy để về nhà đo tiêu âm, tán âm bác HD nhé.

HDaudio
17-05-2008, 12:31
Bài viết của bác Pro quá, thế hôm nào em thiết kế xong phòng nghe thì bác liên hệ giùm với mấy ông Linn cho em mượn cái máy để về nhà đo tiêu âm, tán âm bác HD nhé.
Ồ !
Cậu em cũng tới diễn đàn này chơi cơ à !
Wecome !:D

the_red_piano
25-05-2008, 08:31
Hay nhỉ! Thế nhà em háy lắp loa trên cao, bố trí cả các loa bé quanh phòng thì đã hợp lý chưa bác?
Em chả bao giờ ngồi một chỗ nghe nhạc cả(trừ khi học bài:D), vì nghe nhạc xong chân tay cứ "ngứa ngáy', phải đi lại mới chịu được! Vậy thì chất lượng âm thanh có giảm đi không?
mà bác thấy loa của hãng nào ấm và trong nhất?
Với phòng nghe có diện tích trung bình(20-30m2) thì loa thùng hay loa cột hợp lý hơn ạ?

Chibura
25-12-2008, 03:40
hay thì hay thật nhưng phải chờ đến khi nào có đủ tiền mua 1 dàn hifi để lắp ấy chứ.

Với cả có ai ở đây cho tớ hỏi một chút về kí hiệu dùng trên loa (khi lắp đặt loa ấy, thì có dây nhợ và nút cắm linh tinh và ở chỗ cắm thì có ký hiệu gì gì đó mình không hiểu lắm).

Cám ơn bạn nhiều vì bài viết.