Apomethe
03-11-2006, 03:29
Leonid Kogan
Leonid Kogan (1924 – 1982) quê quán ở Ekaterinoslav, một thành phố kỹ nghệ thuộc vùng Ukraine. Thần đồng vĩ cầm, nổi tiếng ngay từ năm 7 tuổi. Ba năm sau, lúc lên 10 được tuyển chọn vào học tại Moscow, trong chương trình đặc biệt đào tạo những năng khiếu âm nhạc trẻ. Cũng tại nhạc viện này đã xuất phát danh tài Mistilas Rostropovich, Maxim Shostakovitch và Pavel Kogan. (Pavel là con Leonid, nhạc sĩ vĩ cầm kiêm nghề nhạc trưởng)
Leonid học nhạc với Abram Yampolsky. Yampolsky có lòng yêu mến riêng cậu học trò nhỏ xa gia đình nên đã thu xếp cho Lenonid về sống với mình tại nhà và dạy dỗ riêng. Nhờ lòng tậm tâm của thày, Leonid tiến nhanh tiến mạnh và tiến vững chắc. Ba năm sau, 1937, ở tuổi 13, Leonid đã được biết tiếng với bản concerto bất hủ của Brahms. Năm 1943 khi chánh thức thành học viên của Moscow Conservatory thì danh tiếng ông đã nổi như cồn.
Thời gian này Joseph Szigetti thường xuyên tới nước Nga theo lời mời (Szigetti là ai thì thủng thẳng ông Apometre sẽ nói cho bạn nghe nếu bạn tò mò muốn biết) Cách chơi của Szigetti, đơn giản nhưng cẩn trọng, hoàn toàn khác hẳn với tánh cầu kỳ dài dòng của trường phái Nga khi ấy. Leonid ái mộ Szigetti nên viết thư cho Szigetti : ‘Cháu quyết định theo bác, mà quả tình khó thiệt bác à’, rồi kèo vào bì thư một copy chương trình hoà nhạc của mình cùng với lời trần tình : ‘Cháu biết chương trình này sẽ bị bác chê là quá nặng nề, nhưng xứ Nga quen vậy rồi, nặng nề đã thành thông lệ’ . Program này chỉ toàn những tấu khúc virtuosic, nghĩa là tài nghệ của Kogan khi ấy đã rất cao. Và rồi tuy mới chỉ là nhạc sinh, Kogan đã được gởi đi trình diễn lòng vòng khắp các ...‘miền đất nước’.
Sự nghiệp :
- 1947, 1st prize, Festical of Democratic Youth, Prague.
- 1951, 1st prize, Queen Elisabeth contest, Brussels.
- 1952, bắt đầu dạy vĩ cầm ở Moscow Conservatory.
- 1955, concert tại Paris với 3 concertos Mozart số 3, Brahms và Paganini số 1.
- 1957-58, Canergie Hall New-York với conductor Pierre Monteux và chơi Brahms.
- 1979, all-Beethoven New-York concert với Nina Kogan (con gái) phụ hoạ dương cầm.
Kogan cũng thích nhạc mới (đầy dissonant) sau này, nên được các nhạc sĩ hồ hởi sáng tác ưu ái tặng riêng : Concerto của Khrennikov, Karayev, Knipper, Bunin. Sonata của Vainberg & Levitin, Concerto-Rhapsody của Khachaturian ... Kogan là người đầu tiên thu âm Berg concerto. Ông được vinh danh nhiều lần trong xứ, giải Lenin 1965 và giải nghệ sĩ nhân dân URSS 1966.
Kogan bất ngờ qua đời lúc 58 tuổi, bỏ lại sau lưng làng nhạc vĩ cầm Sô-Viết không người dìu dắt.
* * *
Dĩ nhiên, chuyện dìu dắt ở đây là dìu dắt tinh thần.
Ngôi sao David Oistrakh sáng rực rỡ trong và cả ngoài nước Nga, ánh hào quang của nó đã làm lu mờ Kogan, danh tiếng này cũng ảnh hưởng tới cả người thừa kế Igor Oistrakh (gánh vác tiếng tăm dòng họ trên vai nặng chết mồ !) 'King' David băng hà năm 1974, 'prince' Igor khi ấy còn nhỏ (violinist tiếng tăm và maestro lừng lẫy là chuyện sau này) 'Tân vương' Kogan lên kế vị. Việc chuyển vị ngài vàng sang tay Kogan là chuyện hiển nhiên : Kogan hội đủ (nếu không muốn nói là thừa) những tiêu chuẩn do chính Oistrakh đề xướng trong nhạc viện Moscow khi ấy. Một số ý kiến cho rằng Kogan còn qua mặt luôn cả David Oistrakh hổng chừng.
Chuyện ưa thích Kogan hay Oistrakh là tùy ý người thưởng ngoạn. Kogan nhỏ hơn Oistrakh 16 tuổi, khoảng cách này đủ để tạo sắc thái riêng. Kogan diễn tả dòng nhạc với phương cách trẻ trung, trong khi Oistrakh mang dấu tích của thời lãng mạn cũ. Cách chơi của Kogan sống động ào ạt đầy góc cạnh, tiếng đờn của Kogan ngó chừng ‘khô’ và do đó dễ ... ‘bốc lửa’. Oistrakh thì trái lại có cái từ tốn nhẹ nhàng và sâu lắng. Tiếng đờn của Oistrakh là tiếng tơ. có người nói vậy.
Nhìn vào repertoire ưa thích của cả hai : Oistrakh thích Tchaikovsky, Kogan thích Brahms. Oistrakh chơi Berg được nhưng Kogan chơi Berg rất tới. Với các tấu khúc virtuosic, Koganchọn Paganini, Oistrakh chọn Sarasate. Ngón Vibrato của Kogan trong và nhẹ, còn Oistrakh thì đục và vang hơn. Lấy chiến tranh thế giới I làm mốc thời gian thì Kogan đại diện cho lớp trẻ hiện tại của thế hệ hậu chiến hướng về tương lai, Oistrakh là biểu tượng của niềm tiếc nuối thời tiền chiến vàng son lãng mạn.
Oistrakh tốt nghiệp từ Odessa Ukraine, không dính líu chi với Auer, còn Yampolsky, thày của Kogan, lại là học trò Auer - Leopold Auer là một huyền thoại kỳ diệu của trường phái violin Nga cuối thế kỷ 19 -
Với thế giới bên ngoài, Oistrakh nổi tiếng hơn, do đó được trọng vọng hơn. So với Oistrakh thì Kogan hổng bằng. Giới thưởng ngoạn cho rằng Kogan hơi xa vắng và thiếu rung động. Khách quan mà nói thì tiếng đờn của Kogan nhiều lý hơn là tình, thế nên nó hổng truyền cảm như Oistrakh. Nhưng đó là chuyện ban đầu. Năm 1979, Kogan trình diễn lần cuối cùng tại New-York, all Beethoven concert, thì ông được nồng nhiệt tán dương, giới thưởng ngoạn và phê bình rằng ông chơi mượt mà như gấm như nhung. Tiếng đờn đã thăng hoa với kinh nghiệm thời gian chăng ?
* * *
David Oistrakh và Leonid Kogan qua đời, bỏ lại sau họ một khoảng trống to tát. Trám được khoảng trống này hổng dễ gì. Y hình cho tới nay dòng vĩ cầm nga vẫn chưa có người kế vị !
________________________
Bài biết của Mme Ngo
Leonid Kogan (1924 – 1982) quê quán ở Ekaterinoslav, một thành phố kỹ nghệ thuộc vùng Ukraine. Thần đồng vĩ cầm, nổi tiếng ngay từ năm 7 tuổi. Ba năm sau, lúc lên 10 được tuyển chọn vào học tại Moscow, trong chương trình đặc biệt đào tạo những năng khiếu âm nhạc trẻ. Cũng tại nhạc viện này đã xuất phát danh tài Mistilas Rostropovich, Maxim Shostakovitch và Pavel Kogan. (Pavel là con Leonid, nhạc sĩ vĩ cầm kiêm nghề nhạc trưởng)
Leonid học nhạc với Abram Yampolsky. Yampolsky có lòng yêu mến riêng cậu học trò nhỏ xa gia đình nên đã thu xếp cho Lenonid về sống với mình tại nhà và dạy dỗ riêng. Nhờ lòng tậm tâm của thày, Leonid tiến nhanh tiến mạnh và tiến vững chắc. Ba năm sau, 1937, ở tuổi 13, Leonid đã được biết tiếng với bản concerto bất hủ của Brahms. Năm 1943 khi chánh thức thành học viên của Moscow Conservatory thì danh tiếng ông đã nổi như cồn.
Thời gian này Joseph Szigetti thường xuyên tới nước Nga theo lời mời (Szigetti là ai thì thủng thẳng ông Apometre sẽ nói cho bạn nghe nếu bạn tò mò muốn biết) Cách chơi của Szigetti, đơn giản nhưng cẩn trọng, hoàn toàn khác hẳn với tánh cầu kỳ dài dòng của trường phái Nga khi ấy. Leonid ái mộ Szigetti nên viết thư cho Szigetti : ‘Cháu quyết định theo bác, mà quả tình khó thiệt bác à’, rồi kèo vào bì thư một copy chương trình hoà nhạc của mình cùng với lời trần tình : ‘Cháu biết chương trình này sẽ bị bác chê là quá nặng nề, nhưng xứ Nga quen vậy rồi, nặng nề đã thành thông lệ’ . Program này chỉ toàn những tấu khúc virtuosic, nghĩa là tài nghệ của Kogan khi ấy đã rất cao. Và rồi tuy mới chỉ là nhạc sinh, Kogan đã được gởi đi trình diễn lòng vòng khắp các ...‘miền đất nước’.
Sự nghiệp :
- 1947, 1st prize, Festical of Democratic Youth, Prague.
- 1951, 1st prize, Queen Elisabeth contest, Brussels.
- 1952, bắt đầu dạy vĩ cầm ở Moscow Conservatory.
- 1955, concert tại Paris với 3 concertos Mozart số 3, Brahms và Paganini số 1.
- 1957-58, Canergie Hall New-York với conductor Pierre Monteux và chơi Brahms.
- 1979, all-Beethoven New-York concert với Nina Kogan (con gái) phụ hoạ dương cầm.
Kogan cũng thích nhạc mới (đầy dissonant) sau này, nên được các nhạc sĩ hồ hởi sáng tác ưu ái tặng riêng : Concerto của Khrennikov, Karayev, Knipper, Bunin. Sonata của Vainberg & Levitin, Concerto-Rhapsody của Khachaturian ... Kogan là người đầu tiên thu âm Berg concerto. Ông được vinh danh nhiều lần trong xứ, giải Lenin 1965 và giải nghệ sĩ nhân dân URSS 1966.
Kogan bất ngờ qua đời lúc 58 tuổi, bỏ lại sau lưng làng nhạc vĩ cầm Sô-Viết không người dìu dắt.
* * *
Dĩ nhiên, chuyện dìu dắt ở đây là dìu dắt tinh thần.
Ngôi sao David Oistrakh sáng rực rỡ trong và cả ngoài nước Nga, ánh hào quang của nó đã làm lu mờ Kogan, danh tiếng này cũng ảnh hưởng tới cả người thừa kế Igor Oistrakh (gánh vác tiếng tăm dòng họ trên vai nặng chết mồ !) 'King' David băng hà năm 1974, 'prince' Igor khi ấy còn nhỏ (violinist tiếng tăm và maestro lừng lẫy là chuyện sau này) 'Tân vương' Kogan lên kế vị. Việc chuyển vị ngài vàng sang tay Kogan là chuyện hiển nhiên : Kogan hội đủ (nếu không muốn nói là thừa) những tiêu chuẩn do chính Oistrakh đề xướng trong nhạc viện Moscow khi ấy. Một số ý kiến cho rằng Kogan còn qua mặt luôn cả David Oistrakh hổng chừng.
Chuyện ưa thích Kogan hay Oistrakh là tùy ý người thưởng ngoạn. Kogan nhỏ hơn Oistrakh 16 tuổi, khoảng cách này đủ để tạo sắc thái riêng. Kogan diễn tả dòng nhạc với phương cách trẻ trung, trong khi Oistrakh mang dấu tích của thời lãng mạn cũ. Cách chơi của Kogan sống động ào ạt đầy góc cạnh, tiếng đờn của Kogan ngó chừng ‘khô’ và do đó dễ ... ‘bốc lửa’. Oistrakh thì trái lại có cái từ tốn nhẹ nhàng và sâu lắng. Tiếng đờn của Oistrakh là tiếng tơ. có người nói vậy.
Nhìn vào repertoire ưa thích của cả hai : Oistrakh thích Tchaikovsky, Kogan thích Brahms. Oistrakh chơi Berg được nhưng Kogan chơi Berg rất tới. Với các tấu khúc virtuosic, Koganchọn Paganini, Oistrakh chọn Sarasate. Ngón Vibrato của Kogan trong và nhẹ, còn Oistrakh thì đục và vang hơn. Lấy chiến tranh thế giới I làm mốc thời gian thì Kogan đại diện cho lớp trẻ hiện tại của thế hệ hậu chiến hướng về tương lai, Oistrakh là biểu tượng của niềm tiếc nuối thời tiền chiến vàng son lãng mạn.
Oistrakh tốt nghiệp từ Odessa Ukraine, không dính líu chi với Auer, còn Yampolsky, thày của Kogan, lại là học trò Auer - Leopold Auer là một huyền thoại kỳ diệu của trường phái violin Nga cuối thế kỷ 19 -
Với thế giới bên ngoài, Oistrakh nổi tiếng hơn, do đó được trọng vọng hơn. So với Oistrakh thì Kogan hổng bằng. Giới thưởng ngoạn cho rằng Kogan hơi xa vắng và thiếu rung động. Khách quan mà nói thì tiếng đờn của Kogan nhiều lý hơn là tình, thế nên nó hổng truyền cảm như Oistrakh. Nhưng đó là chuyện ban đầu. Năm 1979, Kogan trình diễn lần cuối cùng tại New-York, all Beethoven concert, thì ông được nồng nhiệt tán dương, giới thưởng ngoạn và phê bình rằng ông chơi mượt mà như gấm như nhung. Tiếng đờn đã thăng hoa với kinh nghiệm thời gian chăng ?
* * *
David Oistrakh và Leonid Kogan qua đời, bỏ lại sau họ một khoảng trống to tát. Trám được khoảng trống này hổng dễ gì. Y hình cho tới nay dòng vĩ cầm nga vẫn chưa có người kế vị !
________________________
Bài biết của Mme Ngo