Mahler - Những bài hát về cái chết trẻ con

[Wal]

Lục lại mớ dữ liệu cũ còn sót lại thấy có máy bài viết ngày xưa của Phucphan bên ttvnol.com cách đây gần 4 năm, đem "khơi gợi" lại cho mọi người, đánh động mod, vì dạo này không biết ăn chơi ở chốn nào thấy biệt tăm :D. Post gần như nguyên si bài viết để bà con theo dõi được mạch cảm xúc của mod. Thấy hao hao giống Apo ở điểm mê gái :P.


***


Hôm nay em hơi ngại viết mở bài dài dòng và hoành tráng. Nói ngắn gọn thôi để còn vào đề.

Với các nghệ sĩ danh tiếng, nghệ thuật không chỉ là niềm đam mê, là một phần cuộc sống mà còn là người bạn tri âm để chia sẻ mọi niềm vui nỗi buồn. Cái chết liên tiếp của 3 đứa con trong gia đình Dvorak đè nặng lên tâm trí ông; và ông đã viết tuyệt tác Stabat Mater trong tuyệt vọng. Cái chết của Rubinstein, một người bạn lớn của Tchaikovsky trở thành một nỗi ám ảnh với nhạc sĩ và những nỗi niềm của ông thể hiện sống động trong bản Piano Trio cung la thứ. Những nét nhạc trong sáng, thơ ngây của Mozart nhường chỗ cho những bản nhạc cung thứ đầy kịch tính: Bản sonat piano cung La thứ (1 trong 2 bản sonat duy nhất viết ở giọng thứ) và sonat Violon cung Mi thứ đều được sáng tác sau khi Mozart nghe tin về cái chết của mẹ mình....


http://i155.photobucket.com/albums/s301/nguyenvolam/mahler9.jpg
Gustav Mahler


Hẳn là nhà thơ Friedrich Rückert đã vô cùng đau buồn sau khi 2 đứa con của ông lần lượt qua đời trong khoảng thời gian 16 ngày. Chỉ trong 1 năm, Ruckert đã viết 425 bài thơ trong nỗi buồn vô tận của mình. Một người say mê thơ Ruckert, nhạc sĩ Gustav Mahler (1860-1911) đã chọn 5 trong chùm các bài thơ của Ruckert và phổ nhạc. Kindertotenlieder (những ca khúc về cái chết trẻ con) được hoàn thành năm 1904. Một sự trùng lặp đáng sợ, 4 năm sau cô con gái Maria 4 tuổi của Mahler chết vì sốt phát ban. Trong một lá thư cho 1 người bạn của mình, Mahler viết: "Khi viết Kindertotenlieder tôi tự đặt mình trong tình huống có 1 đứa con của mình bị chết. Từ bây giờ tôi sẽ không bao giờ viết những thứ như thế này nữa."

Cái gì đã thúc đẩy Mahler viết những bài hát âm u đến như vậy, khi cuộc sống gia đình của ông vẫn đang êm ấm? Đậu năm 1901 Mahler bị ốm rất nặng. Mahler bị xuất huyết dạ dày và suýt chết sau 2 ca phẫu thuật. Trong một thời gian dưõng bệnh dài, hẳn Mahler đã suy ngẫm về cuộc đời ngắn ngủi của con người. Mahler là con trong 1 gia đình có 14 đứa con và suốt cuộc đời mình ông đã chứng kiến cái chết của 8 anh chị em của mình, trong đó có cả người em trai mà Mahler yêu quý nhất.

Đáng để ý là trong chùm 5 ca khúc này thì không ca khúc nào đả động trực tiếp đến cái chết của 1 đứa con trai. Bài 1 và 2 có thể là cái chết của cả con trai hay con gái; bài 3 miêu tả cái chết của 1 cô con gái và 2 bài cuối nói về cái chết của cả 2 đứa con.

Nếu như trong những chùm ca khúc khác của Mahler, ông dùng rất nhiều những hình ảnh về thiên nhiên, cây cỏ thì trong Kindertotenlieder lời thơ chỉ nói về những nỗi niềm sâu kín và trừu tượng. Kindertotenlieder dùng một đội hình dàn nhạc nhỏ chỉ có đàn dây và bộ gỗ, nhiều lúc cách phối khí gần như âm nhạc thính phòng-điều này rất hợp với không khí u sầu, riêng tư của Kindertotenlieder.

***

Hehe em cũng thú thật với các bác là em...cũng chưa nghe kĩ Kindertotenlieder đâu. Hôm nay mở nhạc random tự nhiên vào đúng 5 bài này của Mahler chị Kathleen Ferrier trình bày thấy hay quá nên quyết định chia sẻ.

Đến phần ai cũng mong đợi...Kindertotenlieder qua tiếng hát của huyền thoại Kathleen Ferrier, 1 giọng contralto thực thụ với chất giọng sâu lắng, trầm buồn và...tối như hũ thút nút. Dàn nhạc Vienna Philharmonic dưới baton của nhạc trưởng Bruno Walter, 1 học trò của Mahler và vẫn được coi là người đỡ đầu cho Kathleen Ferrier. Mà sao bây giờ trông yousendit nó khác thế không biết, trước cho load đến 1Ghi bây giờ chỉ còn 50 Mê là thế nào

Mahler - Kindertotenlieder

1, Nun will die Sonn'''' so hell aufgeh''''n (http://www.mediafire.com/?mvrlimnwjgj)

2, Nun seh'''' ich wohl, warum so dunkle Flammen
(http://www.mediafire.com/?zgm121eywmm)
3, Wenn dein Mütterlein (http://www.mediafire.com/?zykzm3bnmvd)

4, Oft denk'''' ich, sie sind nur ausgegangen (http://www.mediafire.com/?mfzzmctihud)

5, In diesem Wetter! (http://www.mediafire.com/?tlvofntmnyd)


***


Hehe, gửi 1 cái ảnh chị Ferrier mang tính minh hoạ, nhưng thấy chị xinh quá mình up thêm vài cái cho đẹp cảnh quan đô thị này. Đấy, các bác xem, giới opera cũng toàn là chị xinh thôi, ai dám bảo là opera toàn các bà béo gân cổ cò nào. Đứa nào còn dám định kiến các ca sĩ opera nữa thì phạt...úp mặt vào tường.


http://i155.photobucket.com/albums/s301/nguyenvolam/ferrier2.jpg
http://i155.photobucket.com/albums/s301/nguyenvolam/ferrier7.jpg
http://i155.photobucket.com/albums/s301/nguyenvolam/ferrierdecca.jpg
http://i155.photobucket.com/albums/s301/nguyenvolam/ferriernew1.jpg
http://i155.photobucket.com/albums/s301/nguyenvolam/ferriernew2.jpg
http://i155.photobucket.com/albums/s301/nguyenvolam/ferrierofficial.jpg

[Wal]

Kindertotenlieder
Gustav Mahler (1860-1911)

I, Nun will die Sonn'''''''' so hell aufgehn
Now the sun will rise as brightly
Nun will die Sonn'' so hell aufgehn,
Als sei kein Unglück die Nacht geschehn!
Das Unglück geschah nur mir allein!
Die Sonne, sie scheinet allgemein
Now the sun will rise as brightly
as if no misfortune had occurred in the night.
The misfortune has fallen on me alone.
The sun - it shines for everyone.
Du mußt nicht die Nacht in dir verschränken,
Mußt sie ins ew''ge Licht versenken!
Ein Lämplein verlosch in meinem Zelt!
Heil sei dem Freudenlicht der Welt
You must not keep the night inside you;
you must immerse it in eternal light.
A little light has been extinguished in my household;
Light of joy in the world, be welcome.

III, Nun seh'' ich wohl, warum so dunkle Flammen
Now I see well why with such dark flames
Nun seh'' ich wohl, warum so dunkle Flammen
Ihr sprühtet mir in manchem Augenblicke.
O Augen!
Gleichsam, um voll in einem Blicke
Zu drängen eure ganze Macht zusammen.
Doch ahnt'''''''' ich nicht, weil Nebel mich umschwammen,
Gewoben vom verblendenden Geschicke,
Daß sich der Strahl bereits zur Heimkehr schicke,
Dorthin, von wannen alle Strahlen stammen.
Ihr wolltet mir mit eurem Leuchten sagen:
Wir möchten nah dir bleiben gerne!
Doch ist uns das vom Schicksal abgeschlagen.
Sieh'''''''' uns nur an, denn bald sind wir dir ferne!
Was dir nur Augen sind in diesen Tagen:
In künft''''''''gen Nächten sind es dir nur Sterne.
Now I see well why with such dark flames
your eyes sparkled so often.
O eyes!
It was as if in one full glance
you could concentrate your entire power.
Yet I did not realize - because mists floated about me,
woven by blinding fate -
that this beam of light was ready to be sent home
to that place whence all beams come.
You would have told me with your brilliance:
we would gladly have stayed near you!
But it is refused by Fate.
Just look at us, for soon we will be far!
What to you are only eyes in these days -
in future nights shall be stars to us.

III, Wenn dein Mütterlein
When your mother steps into the doorway
Wenn dein Mütterlein
tritt zur Tür herein,
Und den Kopf ich drehe,
ihr entgegen sehe,
Fällt auf ihr Gesicht
erst der Blick mir nicht,
Sondern auf die Stelle,
näher nach der Schwelle,
Dort, wo würde dein
lieb Gesichten sein,
Wenn du freudenhelle
trätest mit herein,
Wie sonst, mein Töchterlein.
When your mother
steps into the doorway
and I turn my head
to see her,
my gaze does not alight
first on her face,
but on the place
nearer to the threshhold;
there, where
your dear face would be
when you would step in
with bright joy,
as you used to, my little daughter.
Wenn dein Mütterlein
tritt zur Tür herein,
Mit der Kerze Schimmer,
ist es mir, als immer
Kämst due mit herein,
huschtest hinterdrein,
Als wie sonst ins Zimmer!
O du, des Vaters Zelle,
Ach, zu schnell
erloschner Freudenschein!
When your mother steps
into the doorway
with the gleam of a candle,
it always seems to me as if
you came in as well,
slipping in behind her,
just as you used to come into the room!
O you, a father''''''''s cell,
alas! how quickly
you extinguish the gleam of joy!

IV, Oft denk'''''''' ich, sie sind nur ausgegangen
Often I think that they have only stepped out
Oft denk'''''''' ich, sie sind nur ausgegangen!
Bald werden sie wieder nach Hause gelangen!
Der Tag ist schön! O sei nicht bang!
Sie machen nur einen weiten Gang!
Often I think that they have only stepped out -
and that soon they will reach home again!
The day is fair - O don''''''''t be afraid!
They are only taking a long walk.
Jawohl, sie sind nur ausgegangen
Und werden jetzt nach Hause gelangen!
O, sei nicht bang, der Tag is schön!
Sie machen nur den Gang zu jenen Höh''''''''n!
Yes: they have only stepped out
and will now return home!
O don''''''''t be anxious - the day is fair!
They are only taking a walk to those hills.
Sie sind uns nur vorausgegangen
Und werden nicht wieder nach Hause gelangen!
Wir holen sie ein auf jenen Höh''''n
Im Sonnenschein!
Der Tag is schön auf jenen Höh''n
They have simply gone on ahead:
they will not wish to return home.
We''ll catch up to them on those hills
in the sunshine!
The day is fair on those hills.

V, In diesem Wetter
In this weather, in this windy storm
In diesem Wetter, in diesem Braus,
Nie hätt'''''''' ich gesendet die Kinder hinaus;
Man hat sie getragen hinaus,
Ich durfte nichts dazu sagen!
In this weather, in this windy storm,
I would never have sent the children out;
They were carried outside -
I could say nothing about it!
In diesem Wetter, in diesem Saus,
Nie hätt'''''''' ich gelassen die Kinder hinaus,
Ich fürchtete sie erkranken;
Das sind nun eitle Gedanken.
In this weather, in this roaring storm,
I would never have let the children out.
I was afraid they had falllen ill,
but these thoughts are now idle.
In diesem Wetter, in diesem Graus,
Nie hätt'''''''' ich gelassen die Kinder hinaus;
Ich sorgte, sie stürben morgen,
Das ist nun nicht zu besorgen.
In this weather, in this cruel storm,
I would never have let the children out;
I was worried they would die the next day -
but this is now no concern.
In diesem Wetter, in diesem Graus!
Nie hätt'''''''' ich gesendet die Kinder hinaus!
Man hat sie hinaus getragen,
ich durfte nichts dazu sagen!
In this weather, in this cruel storm,
I would never have sent the children out;
They were carried outside -
I could say nothing about it!
In diesem Wetter, in diesem Saus, in diesem Braus,
Sie ruh''''''''n als wie in der Mutter Haus,
Von keinem Sturm erschrecket,
Von Gottes Hand bedecket.
In this weather, in this roaring, cruel storm,
they rest as they did in their mother''''''''s house:
they are frightened by no storm,
and are covered by the hand of God.

[Wal]

Post lại lời dịch tiếng Việt hồi anh Milou share mấy bài này:

1. Bây giờ mặt trời lại mọc sáng tỏ
Bây giờ mặt trời lại mọc sáng tỏ
Như là chẳng có điều bất hạnh nào xảy ra đêm qua
Bất hạnh chỉ rơi xuống đầu tôi
Mặt trời- Nó chiếu sáng cho mọi người
Mi đâu phải giữ đêm đen trong mi
Mi nhấn chìm nó bằng ánh sáng vĩnh cửu
Một chút sáng nhỏ nhoi trong nhà ta đã bị dập tắt
Ánh sáng mang niềm vui trong cuộc đời ta.

2. Bây giờ ta đã biết tại sao với chút ánh sáng leo loét như thế
Bây giờ ta đã biết tại sao với chút anh sáng leo loét như thế
Mắt con rất thường lóng lánh
Ôi đôi mắt!
Như là chỉ một cái nhìn chăm chú
đã tập trung được hết sức mạnh của con
Vậy mà ta chẳng hề nhận ra- Bởi vì sương mù đan dệt từ số phận mù quáng
đã che mờ ta
Một tia sáng đã tới nhà
Cùng mang theo tất cả các tia khác tới theo
Con đã bảo ba mẹ với sự sáng chói của con
Ba mẹ vui mừng được ở gần con
Nhưng định mệnh đã chối từ!
Chiếu vào cả nhà ta, rồi chúng ta xa nhau nhanh chóng
Những gì chỉ là dôi mắt con trong những ngày này
Với ba mẹ sẽ là những gì sao đêm trong tương lai.

3. Khi mẹ con bước vào cửa
Khi me con bước vào cửa
Ba quay đầu lại nhìn bả
Đầu tiên ba không nhìn thẳng vào mặt bả
Mà ở nơi gần ngưỡng cửa
Đó là gương mặt khả ái của con
Con bước vào với niềm vui tươi sáng
Con gái nhỏ của ta.
Khi mẹ con bước vào cửa
Với ngọn đèn cầy sáng lập lòe, điều đó luôn luôn với ba rằng
Như là con cũng đến, lẻn phía sau mẹ con
Cũng như con đã từng vào căn phòng này
Con là tế bào của ba
Vậy mà sao quá nhanh chóng con dập tắt ánh sáng niềm vui đó.

4. Ba thường nghĩ con chỉ đi ra ngoài
Ba thường nghĩ con chỉ đi ra ngoài
Và con sẽ mau chóng về nhà
Ngày thật vui tươi- Đừng lo lắng!
Các con chỉ đi dạo hơi lâu.
Đúng rồi: các con chỉ đi ra ngoài
Rồi các con sẽ lại về nhà
Đừng hồi hộp- Ngày thật vui tươi!
Các con chỉ lên đồi đi dạo
Đơn giản chỉ vì các con vẫn còn đi tiếp:
Nên chưa muốn trở về nhà.
Ba me sẽ bắt kịp các con trên những ngọn đồi kia
Trong tia nắng mặt trời
Ngày thật vui tươi trên những ngọn đồi.

5. Trong thời tiết này, trong bão đầy gió này
Trong thời tiết này, trong bão đầy gió thế này
Ba chăng bao giờ dẫn các con ra ngoài
Người ta mang các con ra ngoài
Ba sẽ chẳng nói gì
Trong thời tiết này, trong bão ầm ầm thế này
Ba chăng bao giờ để các con ra ngoài
Ba sợ rằng các con sẽ bị bịnh
Nhưng giờ những ý nghĩ đó không còn nữa

Trong thời tiết này, trong bão khủng khiếp thế này
Ba chăng bao giờ để các con ra ngoài
Ba lo rằng các con ngày mai sẽ chết
Nhưng giờ những điều bận tấm đó không còn nữa
Trong thời tiết này, trong bão ầm ầm, khủng khiếp thế này
Con nằm nghỉ trong phòng của mẹ con như hồi trước
Các con chẳng hề sợ bão giông
Và được bàn tay của Chúa che chở.