no family
09-10-2006, 01:03
Richard Strauss đã đi vào lịch sử âm nhạc như một trong những nhà giao hưởng kiệt xuất nhất mọi thời đại. Các tác phẩm của ông đã mang đến cho thể loại âm nhạc này sức sống mới. Khác với nhạc sĩ nổi tiếng cùng thời Mahler - người ngự trị thể loại giao hưởng lớn với cấu trúc gồm nhiều chương, Richard Strauss lại thiên về giao hưởng thơ.
Các bản giao hưởng thơ của nhạc sĩ quả thực như những bức tranh âm thanh sống động với kỹ thuật phối khí siêu việt, đem đến cho thính giả những " cảm xúc hình tượng âm thanh vĩ đại " ( lời của Stasov ). Kế tục một cách xuất sắc truyền thống giao hưởng thơ của F. Liszt, tính hình tượng hóa của Hector Berlioz, tính triết lý của Wagner và kết hợp với thiên tài sáng tạo của chính mình, Richard Strauss đã '' thần thánh hóa '' nhiều hình tượng văn học như '' Makbet '', '' Don Giovani '', '' Don Qui Shotte '' và '' Till Eulenspiegel ''..., đưa chúng vào thế giới âm thanh kỳ diệu với những đường nét tinh xảo, nhạc sĩ đặc biệt thành công khi biểu hiện những cảm xúc tinh tế của chiều sâu tâm hồn con người. Những nội dung, chủ đề mang tính triết học cũng không xa lạ đối với ông. Trong một số giao hưởng thơ " Tod und Verklarung " ( Cái chết và sự khai sáng ), " Also sprach Zarathustra " ( Lời của Zarathustra ), Richard Strauss đã âm thanh hóa tài tình triết lý của Chopinnhauer bằng hệ thống phát triển phức tạp các đường motif chủ đạo với thành phần dàn nhạc giao hưởng đặc biệt cộng với organ nhà thờ. Nhưng có lẽ gây ấn tượng hơn cả là giao hưởng thơ " Ein Heldenleben " ( Cuộc đời nghệ sĩ ) được trình diễn vào năm 1899. Ở tác phẩm này, tác giả muốn tâm sự với chúng ta về những nỗi trăn trở trong đời tư của nhạc sĩ, về cuộc đấu tranh không mệt mỏi với những tư tưởng đối kháng và con đường gian nan vất vả mà ông đã trải qua để đạt tới hạnh phúc.
Nói về sự nghiệp của Richard Strauss không thể không nhắc đến các tác phẩm opera của nhạc sĩ. So với giao hưởng, ở thể loại này chúng ta dễ dàng nhận thấy sự biến hóa của tư duy âm nhạc Richard Strauss qua các giai đoạn sáng tạo. Nếu như các tác phẩm đầu tay " Gunsteram - 1893 " và " Feuernot - 1901 " ( Thiếu ánh lửa - 1901 ) chịu ảnh hưởng lớn của phong cách opera thời kỳ hậu lãng mạn, đặc biệt của Wagner, thì đối với " Salomey " ( 1905 ) và " Electra " ( 1908 ) ông đã làm ngườ đương thời ngạc nhiên bởi những phát kiến của mình trong lĩnh vực hòa thanh. Đó là những âm hưởng gần gũi với âm thanh tự nhiên, mang chức năng các hợp âm nghịch, ở ra con đường âm nhạc vô điệu tính, chuẩn bị cho sự hình thành trào lưu sáng tác mới Expressinism ( Chủ nghĩa biểu hiện ). Có thể nói Richard Strauss là chiếc cầu nối tuyệt diệu giữa thời đại " hậu lãng mạn " - cuối thế kỷ XIX với âm nhạc thế kỷ XX. Bước sang kỷ nguyên mới, nhạc sĩ đột ngột quay sang trào lưu " Tân cổ điển " ( Néo Classical ), đánh dấu sự ra đời hàng loạt các opera mang cấu trúc kinh điển với âm hưởng hòa âm, sắc thái rõ rệt.
Dù sáng tác ở thể loại nào - giao hưởng, pỏea, nhạc cho hòa tấu thính phòng hợp xướng hay cho các nhạc cụ độc tấu, Richard Strauss luôn hiện diện như một nhạc sĩ tiên phong. Ông luôn tìm tòi, khám phá những phương thức biểu hiện mới làm giàu ngôn ngữ và cấu trúc âm nhạc. Giai điệu của Richard Strauss mang đạm chất giọng ca nhưng cũng vô cùng phức tạp về mặt tiết tấu. Nhạc sĩ thường biểu hiện những nguyên lý triết học của mình dưới ngòi bút trào phúng qua các hình tượng hài hước. Nhưng cũng qua đó, ông tạo dựng nên sự tương phản ngầm giữa các chủ đề trong phát triển âm nhạc thường dẫn đến cao trào kịch tính mãnh liệt.
Richard Strauss đã vĩnh biệt chúng ta hơn nửa thế kỷ nhưng những cống hiến âm nhạc vĩ đại của ông mãi là tinh hoa của văn hóa nhân loại
TS nghệ thuật học Cù Lệ Duyên
Các bản giao hưởng thơ của nhạc sĩ quả thực như những bức tranh âm thanh sống động với kỹ thuật phối khí siêu việt, đem đến cho thính giả những " cảm xúc hình tượng âm thanh vĩ đại " ( lời của Stasov ). Kế tục một cách xuất sắc truyền thống giao hưởng thơ của F. Liszt, tính hình tượng hóa của Hector Berlioz, tính triết lý của Wagner và kết hợp với thiên tài sáng tạo của chính mình, Richard Strauss đã '' thần thánh hóa '' nhiều hình tượng văn học như '' Makbet '', '' Don Giovani '', '' Don Qui Shotte '' và '' Till Eulenspiegel ''..., đưa chúng vào thế giới âm thanh kỳ diệu với những đường nét tinh xảo, nhạc sĩ đặc biệt thành công khi biểu hiện những cảm xúc tinh tế của chiều sâu tâm hồn con người. Những nội dung, chủ đề mang tính triết học cũng không xa lạ đối với ông. Trong một số giao hưởng thơ " Tod und Verklarung " ( Cái chết và sự khai sáng ), " Also sprach Zarathustra " ( Lời của Zarathustra ), Richard Strauss đã âm thanh hóa tài tình triết lý của Chopinnhauer bằng hệ thống phát triển phức tạp các đường motif chủ đạo với thành phần dàn nhạc giao hưởng đặc biệt cộng với organ nhà thờ. Nhưng có lẽ gây ấn tượng hơn cả là giao hưởng thơ " Ein Heldenleben " ( Cuộc đời nghệ sĩ ) được trình diễn vào năm 1899. Ở tác phẩm này, tác giả muốn tâm sự với chúng ta về những nỗi trăn trở trong đời tư của nhạc sĩ, về cuộc đấu tranh không mệt mỏi với những tư tưởng đối kháng và con đường gian nan vất vả mà ông đã trải qua để đạt tới hạnh phúc.
Nói về sự nghiệp của Richard Strauss không thể không nhắc đến các tác phẩm opera của nhạc sĩ. So với giao hưởng, ở thể loại này chúng ta dễ dàng nhận thấy sự biến hóa của tư duy âm nhạc Richard Strauss qua các giai đoạn sáng tạo. Nếu như các tác phẩm đầu tay " Gunsteram - 1893 " và " Feuernot - 1901 " ( Thiếu ánh lửa - 1901 ) chịu ảnh hưởng lớn của phong cách opera thời kỳ hậu lãng mạn, đặc biệt của Wagner, thì đối với " Salomey " ( 1905 ) và " Electra " ( 1908 ) ông đã làm ngườ đương thời ngạc nhiên bởi những phát kiến của mình trong lĩnh vực hòa thanh. Đó là những âm hưởng gần gũi với âm thanh tự nhiên, mang chức năng các hợp âm nghịch, ở ra con đường âm nhạc vô điệu tính, chuẩn bị cho sự hình thành trào lưu sáng tác mới Expressinism ( Chủ nghĩa biểu hiện ). Có thể nói Richard Strauss là chiếc cầu nối tuyệt diệu giữa thời đại " hậu lãng mạn " - cuối thế kỷ XIX với âm nhạc thế kỷ XX. Bước sang kỷ nguyên mới, nhạc sĩ đột ngột quay sang trào lưu " Tân cổ điển " ( Néo Classical ), đánh dấu sự ra đời hàng loạt các opera mang cấu trúc kinh điển với âm hưởng hòa âm, sắc thái rõ rệt.
Dù sáng tác ở thể loại nào - giao hưởng, pỏea, nhạc cho hòa tấu thính phòng hợp xướng hay cho các nhạc cụ độc tấu, Richard Strauss luôn hiện diện như một nhạc sĩ tiên phong. Ông luôn tìm tòi, khám phá những phương thức biểu hiện mới làm giàu ngôn ngữ và cấu trúc âm nhạc. Giai điệu của Richard Strauss mang đạm chất giọng ca nhưng cũng vô cùng phức tạp về mặt tiết tấu. Nhạc sĩ thường biểu hiện những nguyên lý triết học của mình dưới ngòi bút trào phúng qua các hình tượng hài hước. Nhưng cũng qua đó, ông tạo dựng nên sự tương phản ngầm giữa các chủ đề trong phát triển âm nhạc thường dẫn đến cao trào kịch tính mãnh liệt.
Richard Strauss đã vĩnh biệt chúng ta hơn nửa thế kỷ nhưng những cống hiến âm nhạc vĩ đại của ông mãi là tinh hoa của văn hóa nhân loại
TS nghệ thuật học Cù Lệ Duyên