Bốn ca khúc cuối cùng - Di chúc bằng âm nhạc của Richard Strauss

[Apomethe]

Tớ post lại bài này vì sắp tới Spivakov có chỉ huy Mahler 4 và tác phẩm này, tiện thể đọc lại có gì nghe khỏi bỡ ngỡ

Đã không ít lần lịch sử của âm nhạc cổ điển được chứng kiến những kiệt tác được các nhạc sĩ viết trong những ngày tháng cuối cùng của cuộc đời. Những tác phẩm này mà ở phương tây gọi là "Swan song" (cũng là tên chùm lieder cuối đời của Schubert) nói chung đều thể hiện được đỉnh cao trong bút pháp sáng tác của các nhạc sĩ. Có thể lấy đơn cử các bản sonata piano cuối cùng của Beethoven, cây sáo thần và Requiem của Mozart, bản ngũ tấu dây tuyệt vời cùng các liên khúc và bản sonát piano Si giáng của Schubert...
Với Richard Strauss (1864-1949), những tác phẩm ông viết trong những năm cuối cuộc đời không chỉ là những tuyệt tác xét trên khía cạnh âm nhạc mà cũng là những lời tâm niệm sâu sắc của ông: Vở opera cuối cùng Capriccio với một lời tranh luận về opera, bản giao hưởng thơ cuối cùng Metamorphosen viết cho 23 đàn dây dưa trên 1 khúc funeral march và 4 bài hát đệm dàn nhạc tràn ngập những nỗi niềm hồi tưởng.
Richard Strauss
http://ttvnol.com/uploaded/phucphan/richard-strauss-02a.jpg
Sau một hồi giới thiệu dài dòng, rời rạc không ra đầu ra đuôhttp://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/icon_smile_blush.gifi em xin phép chính thức được bắt đầu chủ đề về 4 ca khúc cuối cùng (4 last songs) của Strauss.
Strauss hoàn thành các ca khúc này vào vào ngày 20-9-1948 ở Thuỵ Sĩ, chưa đầy 1 năm trước khi ông qua đời và khi sinh thời Strauss chưa từng được nghe những tác phẩm này của ông được biểu diễn, dù chính ông đã bày tỏ ước muốn những ca khúc này của mình được giọng soprano Kirsten Flagstad trình bày. Flagstad là 1 giọng nữ Wagner huyền thoại. Dù bà chưa từng thể hiện opera nào hoàn chỉnh của Strauss nhưng trong các recital của mình bà thường hát các trích đoạn của Strauss và cũng là 1 người thể hiện lieder của Strauss khá thành công.
Kirsten Flagstad
http://ttvnol.com/uploaded/phucphan/flagstad4.jpg
Buổi công diễn lần đầu 4 last songs diễn ra vào ngày 22 tháng 5 năm 1950 ở London, với giọng hát của Kirsten Flagstad, cùng dàn nhạc Philharmonia do Walter Legge thành lập và dưới sự chỉ huy của Furtwangler.
4 bài hát này đều mang tính giao hưởng cao, với một lực lượng dàn nhạc khá dầy. Sinh thời Strauss rất mê giọng hát soprano nói chung và đã viết nhiều tác phẩm thanh nhạc và sân khấu cho giọng soprano. Trình tự biểu diễn 4 ca khúc này trên các ghi âm hiện đại là: Fruhling (mùa xuân), September (Tháng 9); Beim Schlafengehen (giấc ngủ) và cuối cùng là Im Abendrot (Chiều tà). Thực ra Strauss viết Im Abendrot đầu tiên, dựa trên lời thơ của Joseph Eichendorff vào năm 1947 và hoàn thành chùm ca khúc này vào năm 1948, cả 3 bài còn lại phổ thơ Hermann Hesse. 4 last songs được hoàn thành khoảng 2 tuần sau sinh nhật lần thứ 84 của Strauss. Có tư liệu nói rằng Strauss đã bắt đầu phác thảo 1 ca khúc thứ 5, dù ông đã không thể hoàn thành nóhttp://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/icon_smile_dissapprove.gif.
4 last songs, không bài nào giống bài nào về bút pháp viết cho dàn nhạc và tính chất bài hát, có thể coi là lời từ biệt đầy xúc động của Strauss với cuộc đời. Lối viết của 4 last songs so với âm nhạc đương thời của Strauss thì mang tính cổ điển và truyền thống hơn hẳn, khác xa với trào lưu vô âm thể và 12 cung đang thịnh hành của Schoenberg. Một nét nổi bật của 4 last songs là những đoạn solo horn đầy suy tưởng kết thúc 3 bài hát đầu. Âm nhạc của Strauss có 1 sự gắn bó đặc biệt với kèn French horn, cha ông là 1 nhạc công chơi nhạc cụ này, bản thân ông cũng đã viết 2 bản concerto cho nhạc cụ này và dành nhiều thời gian trong các vở opera của mình cho các đoạn solo French horn.
Bài hát mở đầu Fruhling tràn đầy sức sống, thể hiện ưóc mơ và sức sống của con người trước mùa xuân của cuộc đời. September tràn ngập những tâm sự sâu lắng của tác giả khi đứng trước một khu vườn đang trút lá giữa mùa thu. Beim Schlafengehen thể hiện ước muốn được quên lãng mọi sầu muộn để chìm vào giấc ngủ bình yên, với 1 đoạn solo violon tuyệt đẹp mà theo lời tâm sự của Strauss thì là để thể hiện sự siêu thoát của tâm hồn trong những giấc mơ. Ca khúc cuối cùng, Im Abendrot, những rung động của con người trước cảnh chiều tà, âm nhạc và lời ca thể hiện sự bâng khuâng, thời gian ngừng lại để con người suy ngẫm về cuộc đời.
Xin giới thiệu với mọi người 4 last songs của Strauss qua sự thể hiện của giọng soprano chuyên về Strauss - Elisabeth Schwarzkopf. Ghi âm năm 1956 của bà với dàn nhạc Philharmonia danh tiếng và dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Otto Ackermann.
Bác YIH đâu đây là bản trẻ của chị Schwarzkopf nhà em đâyhttp://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/dazzler1.gif. Bên này có 1 thằng người Đức em hỏi nó cách đọc tên họ chị này eo ôi khó lòi mắt bác ạhttp://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/icon_smile_blackeye.gif.
1, Fruhling
http://www.box.net/shared/b6o54sgju1 (http://s61.yousendit.com/d.aspx?id=1XQ697NJDZGLD02PP6ZNPOPR2M)
2, September
http://s61.yousendit.com/d.aspx?id=0PXEB2IDJJR410DZV2B0DP0L3V
3, Beim Schlafengehen:
http://s61.yousendit.com/d.aspx?id=3AZEM7CTPUWG21A5W2NL8V8GT2
4, Im Abendrot:
http://s61.yousendit.com/d.aspx?id=0X8EPI9OYE13P2UABMBFG4L789
Elisabeth Schwarzkopf
http://ttvnol.com/uploaded/phucphan/schwarzkopf.jpg

Cậu nào down nhạc rồi up lại hộ tớ

[Apomethe]

1. "Frühling"
In dämmrigen Grüften
Träumte ich lang
Von deinen Bäumen und blauen Lüften,
Von deinem Duft und Vogelgesang.
In dusky hollows
I long dreamed
of your trees and blue skies,
of your fragrance and bird song.
Nun liegst du erschlossen
In Gleiß und Zier
Von Licht übergossen
Wie ein Wunder vor mir.
Now you stand revealed
in glitter and glory,
flooded with light,
like a miracle.
Du kennest mich wieder,
Du lockest mich zart,
Es zittert durch all meine Glieder
Deine selige Gegenwart.
You recognize me,
and gently beckon;
my whole body trembles
with your holy presence!
Sáng tác: 20 tháng 7, 1948
2. "September"
Der Garten trauert,
Kühl sinkt in die Blumen der Regen.
Der Sommer schauert
Still seinem Ende entgegen.
The garden is in mourning:
the rain falls cool among the flowers.
Summer shivers quietly
on its way toward its end.
Golden tropft Blatt um Blatt
Nieder vom hohen Akazienbaum.
Sommer lächelt erstaunt und matt
In den sterbenden Gartentraum.
Golden leaf after leaf
falls from the tall acacia.
Summer smiles, astonished, feeble,
in this dying dream of a garden.
Lange noch bei den Rosen
Bleibt er stehen, sehnt sich nach Ruh.
Langsam tut er die großen,
Müdgewordenen Augen zu.''''''''''''''''
For a long while, yet, in the roses
she will linger on, yearning for peace,
and slowly lose her weary eyes.
Sáng tác :20 tháng 9, 1948
3. "Beim Schlafengehen"
Nun der Tag mich müd gemacht,
Soll mein sehnliches Verlangen
Freundlich die gestirnte Nacht
Wie ein müdes Kind empfangen.
Now that day wearies me,
my yearning desire
will receive more kindly,
like a tired child, the starry night.
Hände laßt von allem Tun,
Stirn vergiß du alles Denken,
Alle meine Sinne nun
Wollen sich in Schlummer senken.
Hands, leave off your deeds,
mind, forget all thoughts;
all of my forces
yearn only to sink into sleep.
Und die Seele unbewacht
Will in freien Flügen schweben,
Um im Zauberkreis der Nacht
Tief und tausendfach zu leben.
And my soul, unguarded,
would soar on widespread wings,
to live in night''''''''s magical sphere
more profoundly, more variously.
Sáng tác: 4 tháng 8, 1948
4. "Im Abendrot"
Wir sind durch Not und Freude
Gegangen Hand in Hand,
Vom Wandern ruhn wir beide
Nun überm stillen Land.
Through sorrow and joy
we have walked hand in hand;
let us rest now from wandering
in this quiet country.
Rings sich die Täler neigen,
Es dunkelt schon die Luft,
Zwei Lerchen nur noch steigen
Nachträumend in den Duft.
Mountains slope all around us,
and the sky already darkens;
only two larks climb in the sky,
dreaming in the night.
Tritt her, und laß sie schwirren,
Bald ist es Schlafenszeit,
Daß wir uns nicht verirren
In dieser Einsamkeit.
Come in; let them flutter,
for it is already time to sleep;
let us not lose our way
in this loneliness.
O weiter stiller Friede!
So tief im Abendrot
Wie sind wir wandermüde -
Ist das etwa der Tod?
Come nearer, gentle peace,
profound in the glow of evening!
How weary we are of wandering;
is this perhaps death?
Sáng tác: 6 tháng 5, 1948
.

[Apomethe]

Ah nhân tiện thấy K.Flagstad nên tán tí http://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/icon_smile_tongue.gif. Flagstad (1895 -1965) -wagnerian sop người Na Uy - người được cho là Isolde của mọi thời đại ( giống như Brünhilde của B.Nilsson). Thậm chí ở các vai nặng Wagner, Kirsten Flagstad ghi dấu ấn mạnh hơn cả những thế hệ đàn chị như Frida Leider, Lilli Lehmann, và vượt qua cả các đồng nghiệp đưong thời như Lottle Lehman, Florence Austral,... ở ngoài kiếm đc mỗi cái act3 walkure, và vài cái aria lẻ tẻ, hix. Giọng sạch, đẹp, kịch tính đúng kiểu Bắc âu, uhm nghe nói giọng bà này "to" hoành tráng lắm, B.Nillson mà k0 có giọng hát khổng lồ bẩm sinh thì chắc khó mà thay thế đc, với cả B.nilsson "may" hơn, các bản thu âm chủ yếu đều thực hiện khi đã có stereo rồi. Khửa, giờ mới biết R.Strauss thik giọng của bà này cơ đấy. chẹc ..

[Apomethe]

Kể một giai thoại để mọi người chứng kiến giọng chị Flagstad to đến mức nào:
Một lần Flagstad đến muộn một buổi diễn tập Tristan và Isolde của Wagner ở nhà hát Convent Garden, Anh. Sau khi xuống taxi, từ ngoài nhà hát chị Flagstad nghe thấy dàn nhạc đang chơi phần giới thiệu cho đoạn vào của mình. Chị mở miệng và hát "Tristan, geliebter" giọng to và đầy đến mức những người trong nhà hát đều nghe thấy hết, còn những người xung quang nhà hát thì...há hốc mồm, đứng thẫn thờ, tưởng còi báo độnghttp://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/icon_smile_dead.gif.
Flagstad cũng là 1 nghệ sĩ đã vượt qua mọi định kiến để được hát sở trường Wagner của mình. Sau thế chiến thứ 2, bất chấp phản đối của khán giả (Wagner là 1 người theo chủ nghĩa phát xít) Flagstad vẫn thường xuyên biểu diễn Wagner bất chấp những lời la ó và...cà chua trứng thốihttp://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/ukliam2.gif. Những người nào đã gạt bỏ định kiến chính trị để nghe những buổi diễn này của Flagstad thì đều đã tuyên bố "thật may mắn mình còn sống để một lần được nghe Flagstad hát Wagner"..

[Tykva]

Nhân tiện các cậu nói về Wagner, cho tớ hỏi với: Hồi ở LX tớ nghe nói nhạc sĩ này là nhạc sĩ cổ điển yêu thích của A.Hitler, có đúng không thế?

[phucphan]

Wagner đúng là 1 nhạc sĩ yêu thích của Hitler. Lý do âm nhạc của Wagner bị nhiều dàn nhạc Do thái ngừng biểu diễn sau thế chiến 2 (nhất là dàn nhạc israel) là vì sinh thời Wagner có chủ trương chống người do thái (anti-semitic) chứ không phải là vì Hitler thích Wagner.

[yes_Iam_here]

cả chuyện Wagner hình như còn là người có xu hướng theo fát xít nữa thì phải (cái này chỉ là ngeh hơi nồi chõ, k0 biết có chính xác ko :P)

[van_Toan]

Ko phải Wagner theo chủ nghĩa phát xít, mà chỉ là chủ nghĩa bài Do Thái thôi! Phát xít khác xa chứ! Cậu YIH đổ oan cho Wagner là theo phát xít là... hic hic... hừ...

[Apomethe]

Không phải là phát xít mà tư tưởng theo chủ nghĩa phát xít.

[Wal]

Post lại link này :)

Bác YIH đâu đây là bản trẻ của chị Schwarzkopf nhà em đâyhttp://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/dazzler1.gif. Bên này có 1 thằng người Đức em hỏi nó cách đọc tên họ chị này eo ôi khó lòi mắt bác ạhttp://www5.ttvnol.com/forum/images/emotion/icon_smile_blackeye.gif.

1, Fruhling (http://www.mediafire.com/?5m5ndvaxnzj)
2, September (http://www.mediafire.com/?nzuyynzmzmz)
3, Beim Schlafengehen: (http://www.mediafire.com/?0mmwu2dizdl)
4, Im Abendrot: (http://www.mediafire.com/?w2nnmddzylz)

Elisabeth Schwarzkopf