Warning: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; vBulletinHook has a deprecated constructor in ..../includes/class_hook.php on line 27
Cách đọc các bản nhạc cổ điển [Lưu trữ] - Diễn đàn nhạc cổ điển Việt Nam (Vương Quốc Nhạc Cổ Điển)

PDA

View Full Version : Cách đọc các bản nhạc cổ điển



Chris Pho
22-04-2015, 09:21
Cách đọc và nghe các bản nhạc cổ điển.


Trong bài này tôi sẽ nói về cách đọc và nghe các bản nhạc cổ điển mà bạn yêu thích. Nghĩa là chỉ cần nhìn vào note nhạc là bạn biết tiếng nhạc như thế nào trong đầu. Để làm được việc này ta phải ôn lại một chút kiến thức căn bản.


Các note nhạc trong một âm thang (scale):


Các note nhạc trong một âm thang được chia ra thành các quãng 8 (octave). Trên đàn piano mỗi quãng 8 có 7 phím trắng và 5 phím đen. Các phím này liên quan tới các note nhạc như sau:


https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/736x/23/48/03/2348036c208727a1498ef31adbb8e468.jpg



Từ note C bên trái tới note C giữa (middle C) có 8 âm gọi là quãng 8 (các phím mầu trắng). Nếu tính thêm các bậc nửa âm bằng các dấu hóa như thăng (#) và giáng (b) (các phím mầu đen) thì có tới 12 note nhạc.


Các note nửa âm có thể có 2 cách gọi khác nhau. Thí dụ bạn nhìn vào phím đen nằm giữa hai note C và D: note C thăng (C#) cũng là note D giáng (Db).

Các bạn hảy dùng cái virtual piano này trên computer để bấm và nghe thử các note nhạc:


<ahref=”http://virtualpiano.net/ (http://virtualpiano.net/)“>




12 nốt nhạc này còn có nhiều cách gọi khác nhau tùy theo bạn học nhạc theo trương trình anh hay pháp. Sau đâu là bản so sánh các note nhạc:

Phím.... English.................Latin..................... ......Tiếng Việt


1..........C ........................Do .............................. Đô


2..........C sharp (C#).........Do diesis (Do#)............ Đô thăng
............D flat (Db)............Re bemolle (Reb).......... Rê giáng


3..........D.........................Re........... .....................Rê


4..........D sharp (D#).........Re diesis (Re#).............Rê thăng
............E flat (Eb).............Mi bemolle (Mib)............Mi giáng

5..........E .........................Mi....................... ........ Mi


6..........F..........................Fa.......... ..................... Fa


7..........F sharp (F#)......... Fa diesis (Fa#)..............Fa thăng
............G flat (Gb)............Sol bemolle (Solb)..........Sol giáng


8..........G.........................Sol.......... ......................Sol


9..........G sharp (G#).........Sol diesis (Sol#).............Sol thăng
............A flat (Ab).............La bemolle (Lab).............La giáng


10.........A........................ La.................................La


11.........A sharp (A#).........La diesis (La#)............... La thăng
............ B flat (Bb)............ Si bemolle (Sib)............. Si giáng


12.........B......................... Si................................. Si

(còn tiếp)

Chris Pho
22-04-2015, 09:31
Cách đọc các note nhạc.


Mỗi dòng nhạc bắt đầu bằng một dấu khóa (clef). Dấu khóa là chìa khóa để chỉ vị trí của các note nhạc trong một âm thang (scale). Sau đây là các khóa thường dùng trong âm nhạc và vị trí các note nhạc:




http://www.scorecorner.com/images/clefs.jpg




Trong hình trên có 4 dấu khóa. Mỗi dấu khóa đánh dấu một note nhạc chính của khóa đó.


* Treble clef hay G clef, tiếng việt gọi là khóa sol, chỉ vị trí note G


* Bass clef hay F clef, tiếng việt gọi là khóa Fa, chỉ vị trí note F


* Alto clef hay C clef, tiếng việt gọi là khóa Do, chỉ vị trí note C


* Tenor clef cũng là C clef hay khóa Do, đây chỉ là C clef được nâng lên một hàng.


Ta chỉ cần nhìn vào cái khóa của mỗi dòng nhạc là biết được vị trí của note chính, rồi từ đó suy ra các note khác theo thứ tự a b c d e f g:


http://visual.merriam-webster.com/images/arts-architecture/music/musical-notation/clefs.jpg






Mỗi khóa cộng thêm các dấu hóa (# hay b) là tập hợp các note dùng trong bản nhạc.




(còn tiếp)

Chris Pho
22-04-2015, 20:13
Bây giờ ta có thể bắt đầu tập nghe. Cách nghe cũng là một ngón nghề của các nghệ sĩ. Người giỏi có thể nghe và viết ngay xuống các note nhạc. Trong phim Amadeus có cảnh Mozart chỉ nghe qua một bản nhạc mà đánh ngay lại được.


Cách nghe các giai điệu

Muốn tập nghe nhạc cổ điển bạn phải tìm trong YouTube các bản nhạc có kèm sẵn các note nhạc, rồi vừa nghe vừa theo rõi các note nhạc này. Bạn nên tìm các bản nhạc từ dễ đến khó để tập nghe (Xem bài “Độ khó của các bản nhạc piano nổi tiếng”)


Đây là một thí dụ đơn giản (Happy Birthday):


<ahref=”https://youtu.be/UL-8R0hnVj4”>




Đây là bản Minuete in G của Bach, một bản nhạc của lớp 2:


<ahref=”https://youtu.be/wFaKnqtGNNM“>




Và đây là bản Canon in D của Pachebel, một bản nhạc của lớp 3:


<ahref=”https://youtu.be/IwoUUVKfBoI“>




Nếu không tìm được bản mình thích mà có sẵn note nhạc, bạn có thể tự in ra bản nhạc đó rồi nghe YouTube (Xem “Cách in các bản nhạc cổ điển").

(còn tiếp)

Chris Pho
29-04-2015, 00:12
Qua các video trên, nếu các bạn nghe được các giai điệu (melody) và biết theo dõi các note nhac, thì tới lúc các bạn cần biết cách đánh nhịp và biết phân biệt các note nhạc.


Độ dài của các note nhạc.


Dưới đây là các note thường thấy trong bản nhạc: note nguyên (whole note), nửa note (half note), phần tư note (quarter note), phần tám (eight note) và phần 16 (sixteen note).


Một note nguyên kéo dài gấp đôi nửa note, gấp 4 phần tư note, gấp 8 phần tám note …



https://encrypted-tbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcTzJtqOSXGypyA5S9tSJH9ujH2ou0HQR xPh8OwtffkK_Ry6vgcuQw



Cách đánh nhịp

Đây là cách đánh nhịp đơn giản nhất. Cách này đếm 2 ô, mỗi ô 4 nhịp, theo nhịp 4/4:


<ahref=”https://youtu.be/AKRTLn3RiQQ“>



Và đây là một video về cách đánh các nhịp phức tạp hơn bằng piano. Các nhịp được đếm One, Two, Three, Four. Với note One, gọi là Down note bắt đầu ở tay trái (bass clef) và tiếp tục bằng two, three, four ở tay mặt (treble clef).

<ahref=”https://youtu.be/I1pY3ijudj4“>




Các nhịp thường thấy trong bản nhạc:


Bên cạnh dấu khóa của dòng nhạc bao giờ cũng có ghi con số nhịp. Các nhịp hay được dùng là 4/4, 3/4 và 6/8. Các ký hiệu này có nghĩa như sau:


4/4 - Con số đầu là một ô nhạc có 4 nhịp, con số 4 sau là mỗi nhịp là một phần tư note (quarter note). Đây là nhịp phổ thông (common) nhất nên nhiều khi dấu 4/4 được thay bằng chữ C (common) ở đầu dòng nhạc.

http://donrathjr.com/wp-content/uploads/2010/10/Time-Signatures-4-4-Time.png http://neilhawes.com/sstheory/timesig5.gif

3/4 - Nghĩa là một ô nhạc có 3 nhịp và mỗi nhịp là một phần tư note. Nhịp 3 /4 thường được dùng trong các bài valse, hay minuet, là loại nhạc cho các điệu nhảy.


http://donrathjr.com/wp-content/uploads/2010/10/Time-Signatures-3-4-Time.png


6/8 - Là có 6 nhịp trong 1 ô nhạc và mỗi nhịp là một phần tám note. Nhịp này thường được dùng trong nhạc romantic, thí dụ như Barcarolle.


http://donrathjr.com/wp-content/uploads/2010/10/Time-Signatures-6-8-Time.png


(còn tiếp)

Chris Pho
05-05-2015, 01:43
Các note trong một ô nhạc


Khi một nhịp được chọn cho bản nhạc thì ta biết ngay ô nhạc dài bao nhiêu nhịp và có bao nhiêu note nhạc.


* Nhịp 4/4 có 4 nhịp, nghĩa là các nhịp trong một ô cộng lại phải bằng 4. Thí dụ trong hình dưới đây, ô đầu tiên có hai note phần tư (quarter note) bằng 2 nhịp, cộng với nửa note (half note) là 2 nhịp nữa bằng 4 nhịp. Trong 1 ô nhạc nếu có 1 note nguyên (whole note) thì cũng kéo dài 4 nhịp.


https://encrypted-tbn2.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcRn2fJMtLXr_-BdlQQCya83y5fvY7D6tk5KT3eBd_de-9ahvSNCyw


Mời các bạn nghe thử nhịp 4/4 xem các bạn có đếm được 4 nhịp không:


<ahref=”https://youtu.be/SBSuFqt92G8 (https://youtu.be/SBSuFqt92G8)“>




* Nhịp 3/4 có 3 nhịp – ba note phần tư cộng lại bằng 3 nhịp. Hay ta có thể dùng một nửa note có dấu chấm (dotted half note) thì cũng là 3 nhịp.


http://i-love-guitar.com/systems/reader/g/34-time-quarter-dotted-half.png




Sau đây mời các bạn nghe một thí dụ về nhịp 3/4 qua bài Minuet in G của Bach:


<ahref=”https://youtu.be/wFaKnqtGNNM (https://youtu.be/wFaKnqtGNNM)“>






Trong nhịp 6/8 có 6 nhịp trong 1 ô, mỗi nhịp là 1/8 note:




http://donrathjr.com/wp-content/uploads/2010/10/Time-Signatures-6-8-Time.png




Và đây là một thí dụ về nhịp 6/8 (Barcarolle No 1 in A minor Op 26 của Fauré):


<ahref=”https://youtu.be/Z0-SOATtK6c (https://youtu.be/Z0-SOATtK6c)“>


(còn tiếp)

Chris Pho
11-05-2015, 23:37
Cách nhớ các note nhạc.


Muốn đọc nhạc bạn phải nhớ tên các note nhạc. Sau đâu là một cách nhớ bằng cách đặt thành câu cho các note nhạc (Note nhạc luôn luôn đọc từ dưới trở lên):


https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/236x/19/94/77/1994771b91bb236ab0898d585b2db763.jpg
http://watchandplaypiano.s3.amazonaws.com/images/Notes_On_Staff_2.png

Trong khóa G các hàng từ dướí trở lên có các note E G B D F, được biến thành câu Every Good Boy Does Fine. Các note ở giữa các hàng là FACE.


Trong khóa F các hàng từ dưới trở lên có các note G B D F A, được biến thành câu Good Boys Do Fine Always. Các note ở giữa các hàng là A C E G, được biến thành câu All Cows Eat Grass.




Đọc note để chuyển qua cây đàn


Muốn nhớ các note nhạc bạn cần phải có chút thực hành: mắt thấy, tai nghe và tay làm. Vậy kỳ này chúng ta thử viết ra các note nhạc của bài Fur Elise của Beethoven.

Sau đây là copy phần đầu của bản nhạc này để các bạn làm thử:


http://dat/
http://www.gmajormusictheory.org/Listening/progressions/1and5/FurElise/FurElise2.jpg

Chris Pho
20-05-2015, 00:11
Đây là 2 dòng đầu (chú ý vào khóa G) của bản Fur Elise với các note nhạc để các bạn xem có giống như các bạn đọc nó không:


http://images.addoway.com.s3.amazonaws.com/items/8869/1571372/acloudyday_1_a768d6.jpg
E1 D1# E1 D1# E1 B D1 C1 A % C E A B % E G# B


C1 % E D1# E1 B D1 C1 A % C E A B % E C1 A




Trong đó các note có số 1 là note ở quãng 8 trên cao và % là dấu nghỉ (rest).


Virtual piano


Muốn biết tiếng nhạc có đúng như vậy không, bạn cần có cái đàn guitar hay một cái keyboard. Còn không thì bạn hảy thử dùng cái virtual piano này trên computer:


<ahref=”http://virtualpiano.net/ (http://virtualpiano.net/)“>




Bây giờ bạn đánh thử các note nhạc trên vào virtual piano xem có giống bản Fur Elise không ?




Và đây là một video cho bài Fur Elise để bạn so sánh:


<ahref=”https://youtu.be/etvD8KT6MgQ (https://youtu.be/etvD8KT6MgQ)“>


(còn tiếp)

Chris Pho
30-05-2015, 18:41
Các bạn đã biết đánh nhịp và biết đọc note nhạc, bây giờ tới lúc các bạn cần biết một chút về hòa âm. Hòa âm là cách đánh nhạc đệm cho một giai điệu, để tạo ra chiều sâu cho bản nhạc.Hòa âmTrong một bản nhạc hòa âm là phần quan trọng thứ 3 (sau nhịp và giai điệu). Trong nhạc piano phần hòa âm thường được viết ở khóa F (bass clef) cho tay trái, trong khi giai điệu thường thấy ở khóa G (treble clef) cho tay mặt. Hòa âm thường có hai dạng là hợp âm (chord) và liên âm (arpeggio).

Hợp âm (Chord) thường là 3 nốt nhạc của chủ âm, được đánh cùng một lúc để tạo chiều sâu cho giai điệu. Thí dụ trong cung C major các chord thường dùng là các note CEG, ACE, FAC, GBD (cũng được gọi là chord 1, 6, 4 và 5). Cách chuyển âm theo thứ tự (1-6-4-5-1) là 1 một cách chuyển chord rất phổ thông.

Sau đây mời các bạn nghe một video về cách chuyển động các chord trong nhạc pop. Trong video này các chord được dùng là:Cm:C-Eb-G, Fm: F-Ab-C, Eb: Eb-G-Bb, Bb: Bb-D-F

Liên âm (arpeggio) là các chord đưọc đánh trải ra từng note một. Thí dụ chord CEG khi đánh liên tục từng note C, E, G thì thành ra liên âm.

Nếu bạn hiểu chord là bạn hiểu liên âm. Và đây là 1 video về liên âm:(còn tiếp)

Chris Pho
06-06-2015, 20:24
Nhịp, giai điệu và hòa âm


Các bạn đã có đủ kiến thức để phân tích về nhịp, giai điệu và hòa âm. Bây giờ xin mời các bạn đọc các bản nhạc dưới đây xem các bạn có thể “nghe” được tiếng nhạc trong đầu không?


Trước hết các bạn nên:
1/ Đọc qua các note nhạc của treble clef để xem bạn có hình dung được giai điệu không.
2/Nghe và theo giõi giai điêu, nhịp và phần hòa âm.
3/Đọc lại bản nhạc lần thứ hai coi cách đọc của bạn có khác không.

*Bài thư nhất là bài To a Wild Rose của McDonald. Đây là bài của lớp 5. Bài này từ nhịp đến giai điệu và cách hòa âm đều đơn giản. McDonald chỉ dùng 1 chord cho mỗi ô nhạc:


http://cloud.freehandmusic.netdna-cdn.com/preview/530x4/warner/mawoodle.png



Video này không có note nhạc nên các bạn có thể phải dùng 2 screens để vừa đọc note nhạc vừa nghe.


<ahref=”https://youtu.be/2V3HV3RBw6s (https://youtu.be/2V3HV3RBw6s)“>




*Thứ nhì là bài Waltz in A minor, Chopin B 150. Đây cũng là bài của lớp 5. Bài này dùng nhịp 3/4, với các chord được dùng để đánh nhịp theo điệu Waltz .


http://s2.imslp.org/images/thumb/pdfs/dc/91c9b589a3b5b350f7520961f2ea3ceb61944736.png


<ahref=”https://youtu.be/aspcdJ8Nz0c (https://youtu.be/aspcdJ8Nz0c)“>






*Bây giờ so sánh với bài Moonlight Sonata của Beethoven, bài của lớp 6. Bạn sẽ thấy bản nhạc này toàn là chord và liên âm, còn melody thì phải nghe kỹ mới thấy.



http://www.8notes.com/school/scores/piano/moonlight_sonata1.gif


Video của Moonlight Sonata:


<ahref=”https://youtu.be/oFSRs7iqAv8 (https://youtu.be/oFSRs7iqAv8)“>




(còn tiếp)

Chris Pho
18-06-2015, 20:30
Ra trường


Để kết thúc mục này tôi mời các bạn đọc và nghe 3 tác phẩm nổi tiếng sau:


Mozart, Sonata #16 in C, K545


<ahref=”https://youtu.be/rAvVLVJFg_4 (https://youtu.be/rAvVLVJFg_4)“>




Schubert, Serenade


<ahref=”https://youtu.be/fKjrJ6SjkqE (https://youtu.be/fKjrJ6SjkqE)“>




Chopin, Waltz in C# minor, op 64 no 2


<ahref=”https://youtu.be/hOcryGEw1NY (https://youtu.be/hOcryGEw1NY)“>






Tới đây, nếu các bạn đã theo rõi và làm được các bài tập, tức là các bạn có thể đọc và nghe được phần lớn các bài nhạc cổ điển. Mừng cho các bạn !


Nếu chưa làm được, các bạn cứ tiếp tục tập nghe các bản nhạc trong YouTube. Với kiên nhẫn chắc chắn các bạn sẽ thành công.