Warning: Methods with the same name as their class will not be constructors in a future version of PHP; vBulletinHook has a deprecated constructor in ..../includes/class_hook.php on line 27
Thơ và nhạc [Lưu trữ] - Diễn đàn nhạc cổ điển Việt Nam (Vương Quốc Nhạc Cổ Điển)

PDA

View Full Version : Thơ và nhạc



Chris Pho
19-09-2014, 14:09
Thơ và nhạc như hai cái cửa sổ vào linh hồn, cả hai thứ đều không thể thiếu cho con người. Nếu thiếu thì thấy người nó ù lì hẳn đi. Trong bài này tôi muốn xét thử cái liên quan giữa hai môi trường thơ và nhạc.

Có nhiều người nói thơ là để đọc để suy nghẫm còn nhạc là để nghe chứ không phải để hiểu. Tôi thì nghĩ rằng thơ là một hình thức nhạc với âm điệu riêng của nó và nhạc là một bài thơ không lời. Cả hai đều làm cho tâm hồn ta rung động, làm ta hiểu được nỗi lòng của người nghệ sĩ.


Bây giờ tôi bắt đầu đề tài này với một bài nhạc cổ điển quen thuộc:


Clair de Lune (Ánh trăng)


Một trong những bài tôi ưa thích là bài Clair de Lune của Debussy. Clair de Lune là một bài thơ nhạc, mà Debussy đã dùng tiếng nhạc để tả cảnh ánh trăng khuya. Những lúc trời về đêm, không còn gì thích hơn là ngồi thả hồn theo tiếng nhạc, mơ màng nghắm ánh trăng qua cửa sổ, để nhớ lại những đêm trăng huyền ảo của những ngày xa xưa:


Giấc thụy miên


Nữa đêm tỉnh giấc thụy miên
Trăng soi trên vách ngỡ tiên đến nhà
Hay ta mơ thấy hằng nga ?
Trăng soi trên vách ngỡ là người xưa

Nhạc vàng theo gió thu đưa
Đàn kêu tích tịch người xưa chưa về
Trên trời hóa bướm bay cao
Tìm hoa thạch thảo cho vừa nhớ thương

Trong mơ ta thấy hoa cười
Rằng ta là bướm hóa người lãng du
Một đời lãng tử phù du
Nghìn xưa cùng với nghìn sau …
trăng này …

CMP


Đấy cái cảm tưởng của tôi về bài Clair de Lune là như thế đấy. Còn các ban thì có những súc động gì ? Thơ và nhạc khác nhau ra sao với các bạn ?

<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=-LXl4y6D-QI“>

Chris Pho
21-09-2014, 23:05
Thơ và nhạc đều có thể gây lại cho tâm hồn ta những rung động mãnh liệt, những nhớ nhung sâu kín. Nhiều khi chỉ cần nhắc tên một bản nhạc mà mình yêu thích là những cảm tưởng đó hiện lên, như là nhắc tới tên người yêu. Hiện tượng này rất dễ dàng biểu hiện qua thơ văn:


Nắng chiều

Nắng chiều trên phố vắng
Vẳng đâu tiếng dương cầm
Hồn theo về dĩ vãng
A midsummer's night dream


Tiệm cà phê vắng người
Thoang thoảng mùi khói thuốc
Tiếng tango dập dình
Nghe như El Choclo


Trời cuối thu lành lạnh
Nhìn lá rơi bên thềm
Nhớ người năm xưa ấy
Nhớ khúc Liebestraum


Không gian như trầm lắng
Nhớ nhung đến bao giờ
Ai về cho tôi gởi
Một tình khúc dở dang *


CMP

* A Midsumer Night's Dream (Giấc mộng đêm hè) của Felix Mendelssohn
* El Choclo (Cái bắp ngô, tên của một nightclub) của Angel Villoldo
* Liebestraum (Giấc mộng tình) của Franz Lizt
* Unfinished Symphony của Franz Schubert


Trong bài thơ trên các bạn nghĩ bao nhiêu phần cảm súc đến từ lời thơ và bao nhiêu từ tên các bản nhạc ?

<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=ubVVSWHkxs8“>

Chris Pho
27-09-2014, 16:21
Fantasia


Fantasia nghĩa là huyền ảo, là mộng. Fantasia là một thể nhạc ngắn và độc lập, tùy theo ngẫu hứng của tác giả. Thể nhạc này khá phổ thông và có nhiều bài lừng danh. Chopin có bài Fantasie Impromptu, Schubert có Fantasia in F minor, Mozart có Fantasia in D minor … mỗi bài có một lịch sử riêng của nó.


Chopin viết Fantasie Impromptu khi mới 24 tuổi (1834). Khi còn sống Chopin rất ghét bài này. Bài này chỉ được xuất bản sau khi Chopin chết và trở thành một tác phẩm nổi tiếng. Một giả thuyết nói rằng lý do Chopin không muốn cho xuất bản là vì bài này hơi giống bài Impromptu in E flat của Moscheles.


Schubert viết Fantasia in F minor cho hai piano cho người mình yêu và cũng là học trò của mình. Viết xong thì Schubert chết. Bài này trở thành một trong những bài nổi tiếng nhất của Schubert. Bài này gần đây được nhạc sĩ người nga Sergey Kuznetsov viết lại cho piano solo.


Fantasie in D minor của Mozart cũng rất nổi tiếng. Mozart chưa viết xong bài này thì chết. Phần cuối của bản nhạc này là do một người bạn viết tiếp.


Nhạc fantasia thì nhiều lắm nhưng không thấy ai viết fantasia cho mùa thu cả. Bây giờ là cuối thu, lá ngoài đường đã đổi mầu, nếu tôi biết viết nhạc thì tôi đã làm một bài Autumn Fantasy rồi.


Thu mộng


Ngoài hiên ngồi nghắm lá vàng
Thấy con chim cúc hóa nàng nguyệt nga
Thằng bờm gẩy chiếc ghi ta
Chopin dệt khúc tình ca bên hồ
Cuội ngồi thổi sáo ngoài sân
Còn ta nhanh bước nhảy valse với nàng
Xa đâu nghe tiếng trống làng
Giật mình thức giấc ngỡ ngàng ...
mình ta ...


CMP


Thôi thì không biết soạn nhạc thì ta làm thơ vậy.


<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=tvm2ZsRv3C8“>

<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=0V4ZY4CUl2I“>

Chris Pho
01-10-2014, 19:58
Traumerei (Giấc mơ)


Traumerei (Giấc mơ) là một bản nhạc ngắn và đắc ý nhất của Robert Schuman. Bài này là một trong 13 bản nhạc viết cho piano trong tuyển tập Kinderszenen (Thời thơ ấu). Đây là một bản nhạc không thể thiếu trong các tiêu mục (repertoire) của các pianist. Vladimir Horowitz thường dùng bản nhạc này để mở đầu và kết thúc các buổi độc tấu dương cầm (solo piano recital) của mình.


Traumerei là một bài thơ không lời, mà Schumann đã dùng tiếng nhạc để kể lại những nuối tiếc, những mơ ước của tuổi thơ. Bản nhạc này đã được hai nhạc sĩ đặt thêm lời: Phạm Duy với bài Mơ Mòng và Vũ Thành với bài Giấc Mơ Hồi Hương.


Tôi thích nghe bài Giấc Mơ Hồi Hương từ khi còn trẻ. Sau này khi có dịp tập piano tôi mới nhận ra điệu nhạc này là của bài Traumerei. Sau đây là cảm tưởng của tôi về bài Traumerei:




Mơ về chốn xưa


Ai về bà chiểu, lăng ông
Thuyền tôi đã ghé bến sông sài gòn
Trên cầu công lý nắng phai
Mặt trời sắp lặn biết ai mà tìm?


Tìm người em thuở xa xưa
Áo dài tha thướt trường xưa ngày nào
Áo dài nay đã xa rồi
Lối xưa đã đổi, trường xưa chẳng còn


Còn hàng phượng đỏ bên đường
Từ cầu công lý tới đường nguyễn du
Tôi về hoa rụng đầy vai
Nhìn mầu hoa rụng nhớ ai chiều nào


Chốn xưa chẳng thấy lối vào
Cho tôi tìm lại đường vào tim em
Ngồi nhặt hoa rụng đầy sồ
Nhìn mầu hoa đỏ nhớ bồ năm xưa ...


CMP


<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=fHlfNYY1YIY“>

Chris Pho
08-10-2014, 03:56
Fur Elise (Cho Elise)




Fur Elise * (Cho Elise) là một bản nhạc piano nổi tiếng của Beethoven (1770-1827). Fur Elise được viết năm 1810 lúc Beethoven đã 40 tuổi. Theo truyền thuyết thì Beethoven không hài lòng về tác phẩm này nên không cho xuất bản khi ông còn sống. Tác phẩm này được xuất bản năm 1867, 40 năm sau khi ông chết. Tên chính thức của bản nhạc này là Bagatelle No. 25 in A minor nhưng mọi người chỉ biết nó qua cái tên Fur Elise.


Fur Elise là một bản nhạc hay và tương đối dễ đánh. Bản nhạc này thuộc trung cấp (Intermediate level). Độ khó của nó là 4, nghĩa là người nào tập piano khoảng 4 năm có thể đánh được bài này.


Lịch sử bản nhạc: Theo nhà xuất bản thì Beethoven viết trên bản thảo tác phẩm này, ngày 27 tháng 4 năm 1810, để tặng cô Elise là người Beethoven yêu nhưng tình yêu này không được đáp lại. Không ai biết Elise thực sự là ai. Một giả thuyết cho rằng nhà xuất bản đã viết lộn chữ Fur Therese (Cho Therese) thành Fur Elise. Therese là bà bá tước Therese von Brunswick (1792-1851), là một người học trò mà Beethoven yêu và có một thời theo đuổi.


Không biết lý do tại nào cô Elise (hay Therese) khước từ tình yêu này. Không hiểu vì cách biệt giai cấp, hay vì Beethoven đã lớn tuổi và không biết cách tỏ tình chăng? Trường hợp bạn là Beethoven, đã 40 tuổi, và bạn muốn tỏ tình với một cô gái 18 (sinh năm 1792) thì bạn làm cách nào. Nếu là tôi, thì chắc tôi sẽ viết tặng cô một bài thơ và hope for the best:




Cho Elise


Ngồi nhìn công viên sang thu
Đường phố không em thật buồn
Bên hồ liễu rũ đơn côi
Ngọn gió đưa mây về ngàn

Công viên bây chừ
Hàng cây thấp thoáng lá vàng
Không gian như ngóng chờ
Tà áo kia thân yêu

Phố chiều từng đôi đi qua
Hình giáng người em thật gần
Tiếng nhạc xa đâu vấn vương
Bên đường nhìn lá vàng rơi

Đường chiều phong kêu vi vu
Gọi gió ru em vào đời
Và nắng rơi trên tóc thề
Sợi nắng hôn đôi môi mềm

Để buồn chìm trong mông lung
Để buồn trôi theo mây bay …




CMP




*Source:


<ahref=”http://melaniespanswick.com/2014/05/01/a-few-thoughts-on-beethovens-fur-elise/”>



<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=_mVW8tgGY_w“>

Chris Pho
14-10-2014, 20:11
Serenade (Tình khúc)


Serenade là tên gọi chung cho một thể nhạc ngắn, nhẹ nhàng và êm dịu như những lời tỏ tình. Serenade thường có tính chất lãng mạn, có thể là một bài hát hay một tác phẩm khí nhạc (instrument music). Serenade có từ thời trung cổ (medieval) thường là một bản nhạc tình, được trình diễn bằng đàn ghi ta với tiếng hát dưới cửa sổ để tặng cho người mà mình yêu. Tục lệ đó bây giờ vẫn còn. Hiện nay mỗi chiều thứ bảy ở các ký túc xá của sinh viên đại học bên Mỹ người ta cũng thường nghe thấy các bài hát này. Cô nào hơi xinh một chút là có nhiều chàng trai đứng hát các bài tình khúc cho nghe. Trong ngôn ngữ hàng ngày của người Mỹ, chữ serenade có thể được dùng như một động từ với nghĩa là tỏ tình bằng bài hát, thí dụ "I am looking for a song to serenade my girl friend" (Tao đang tìm một bài hát để tỏ tình với bạn gái tao).


Có nhiều bản tình khúc nổi tiếng như Serenade của Schubert, Fly Me to the Moon của Frank Sinatra, It's Now or Never của Elvis Presley, O Sole Mio của Eduardo di Capua và Besame Mucho của Consuleo Velaquez. Tác phẩm khí nhạc Eine Kleine Nachtmusik (Serenade no. 13 for strings in G major) và Serenata Notturna của Mozart cũng là những bài serenade.


Bài tình khúc nổi tiếng nhất có lẽ là bài Serenade (tiếng đức là standchen) của Franz Schubert (1797-1828). Serenade bắt đầu là một bài thơ của Ludwig Rellstabb được Schubert phổ nhạc. Đây là bản nhạc số 4 của 13 bản nhạc trong tuyển tập Schwanengesang (Tiếng hát thiên nga) của Schubert. Schubert viết tất cả khoảng 600 bài hát, rất nhiều bài là thơ của các thi sĩ nổi tiếng. Serenade là bài hát cuối cùng được nhạc sĩ này viết, 2 năm trước khi chết.


Tục tryền rằng một buổi chiều chủ nhật lúc đi chơi với bạn bè, Schubert tình cờ đọc bài thơ Standchen của Ludwig Rellstab và nổi hứng viết liền những dòng nhạc cho piano xuống một tờ giấy, biến bài thơ này thành một bản nhạc nổi tiếng. Một giai thoại khác nói là Schubert có một cô học trò 17 tuổi thật đẹp. Một người bạn xúi Schubert hát bài này nhân ngày sinh nhật của cô ấy. Ngày hôm đó bạn bè mang sẵn piano tới sân nhà cô và mướn sẵn ca sĩ nhưng chắc là Schubert “yếu tim” nên “quên” không tới. Kết quả là cô bé ấy phải lòng chàng ca sĩ hát bài tình khúc này.


Bài tình khúc Serenade của Schubert bắt nguồn từ bài thơ Standchen:




Ständchen

Leise flehen meine Lieder
Durch die Nacht zu dir;
In den stillen Hain hernieder
Liebchen, komm zu mir!

Flüsternd schlanke Wipfel rauschen
In des Mondes Licht;
Des Verräters feindlich Lauschen
Fürchte, Holde, nicht.


Hörst die Nachtigallen schlagen?
Ach! sie flehen dich,
Mit der Töne süßen Klagen
Flehen sie für mich.

Sie verstehn des Busens Sehnen,
Kennen Liebesschmerz,
Rühren mit den Silbertönen
Jedes weiche Herz.

Laß auch dir die Brust bewegen,
Liebchen, höre mich!
Bebend harr' ich dir entgegen!
Komm, beglücke mich!

Ludwig Rellstab (1799-1860)
Serenade



Em có nghe tiếng anh hát
Chiều nay gởi đến em
Dưới sân vườn này
Em ơi, tới bên anh!


Tiếng lá cây sạt sào
Dưới ánh trăng ngà
Dù ai có lắng nghe
Em ơi chớ lo chi



Em có nghe tiếng chim hót?
Chúng đang hỏi em đó
Với tiếng hát ngọt ngào
Chúng đang xin cho anh

Chúng hiểu nỗi khát khao của lòng,
Nỗi đớn đau của tình yêu,
Chộn với những tiếng nhạc
cho lòng thêm mềm yếu


Hãy nghe theo tiếng gọi của lòng
Em ơi, nghe anh đi
Run run anh đang chờ em
Lại đây, cho anh mừng!







Bài thơ này khi được Schubert phổ nhạc thành bài tình khúc Serenade thì nó thay đổi như thế nào?



(còn tiếp)


<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=7hC8m_DT_iE“>

<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=Pqgj-Ch4LtE“>


<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=FCi2u265wxQ“>

Chris Pho
18-10-2014, 23:51
Serenade (Tiếp theo)


Khi ta ngâm thơ ta theo nhịp của câu thơ, nhưng khi biến ra bài hát thì nó lại khác. Bài thơ Standchen có 4 đoạn, mỗi đoạn có 4 câu, nhưng nếu bạn nghe bản nhạc thì nhịp của nó đổi. Thí dụ 4 câu đầu khi vào nhạc được chia ra làm 6 quãng:


Thơ ............................................. Nhạc


Leise fleshen meine lieder ................ Lei-se fle-shen
.................................................. .. mei-ne lieder
Durche die Nache zu dir ................... Durche die nache zu dir

Inden stillen hein hernieder ............. In den stillen
.................................................. . hein hernieder
Leibchen komme zu mir ...................Leibchen komme zu mir


vì nhạc phải đi theo ý nhạc. Khi nhạc sĩ Phạm Duy đặt lời cho bài Dạ Khúc dựa trên bản nhac Serenade thì ông không bị gó buộc với bài thơ Standchen nữa. Ông đã dùng nhịp 3 câu cho hợp với tiếng nhạc và 4 câu đầu của bài thơ Standchen đã theo tiếng nhạc để trở thành 6 câu đầu của bài Dạ Khúc:


Dạ Khúc


Chiều buồn nhẹ xuống đời
Người tình tìm đến người
Thấy run run trong chiều phai


Vẻ sầu của đóa cười
Tình bền của lứa đôi
Thoáng hương trong chiều rơi


Chiều nay hát cho xanh câu yêu đời
Cho ngườì thôi khóc thương ai
Cho niềm yêu đến bên tôi


Chiều nay lỡ ghé môi trên mi sầu
Ru người qua chốn thương đau
Cho làn nước mắt chìm sâu ...


Phạm Duy lúc đặt lời cho bản nhạc Serenade đã thay đổi ý nghĩa làm bản nhạc này thành ra một bài dạ khúc (Nocturne). Bài này chỉ để hát cho đỡ buồn, chứ không thể dùng để quyến rũ gái vị thành niên được nữa (bạn gái của Schubert lúc đó mới có 17 tuổi).


<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=qxnsL4QY9yk“>

Chris Pho
22-10-2014, 01:27
Liebestraume (Giấc mộng tình)


Franz Liszt (1811-1886) nổi tiếng vì những bản nhạc piano, trong đó Liebestraume #3 là một bài được nhiều người ưa thích. Nhiều người nghĩ nó chỉ là một bản nhạc không lời như các tác phẩm khác của Liszt, nhưng sự thực thì không đơn giản như vậy.

Năm 1850 Franz Liszt cho xuất bản 3 bài Liebestraume (Giấc mộng tình). Vào thời điểm này Liszt vừa chấm dứt mối tình say đắm với bà vợ thứ nhất, bá tước Marie d'Agou, chỉ vì một cô vũ nữ ở Paris, và đang dan díu với bà công chúa Carolyne Wittgenstein ở Kiev.


3 bài Liebestraume này thực ra là thơ phổ nhạc nói về 3 loại tình yêu. Bài thứ nhất nói về tình yêu thánh thiện, cao cả. Bài thứ hai nói về tình yêu sác thịt, yêu long trời lở đất. Bài thứ ba nói về tình yêu trung thành cho đến lúc chết. Qua 3 bài này Liszt đã nói lên những phân vân về những mối tình dang dở của mình.

Nổi tiếng nhất là bài Liebestraume #3 mà Liszt đã phổ nhạc, cho piano và giọng ca soprano, cho bài thơ “O lieb, so lang du lieben kannst” (Yêu cho hết lòng). Bài này của nhà thơ Ferdinand Freiligrath:


O lieb, so lang du lieben kannst …...............Yêu em yêu đến chọn đời
O lieb, so lang du lieben magst …................Yêu em yêu đến trời chiều còn yêu
Die stunde kommet, die stunde kommt …....Thu về lá rụng lìa cây
wo du an graben stehst und klagst …...........Bên mồ anh đứng nhìn mây lệ nhòa


Bài thơ này không có chi là đặc biệt, thơ cái kiểu ”Yêu em yêu đến chọn đời, em móm răng rồi anh đút cho ăn”, nhưng Franz Liszt đã biến nó thành một bản nhạc nổi tiếng. Bây giờ không thấy ai hát bài này nữa, nhưng các pianist vẫn hay đánh bản nhạc không lời trong các buổi độc tấu dương cầm.


Bản nhạc này cũng được Elvis Presley đặt ra lời bằng tiếng anh thành bài Today, Tomorrow and Forever nhưng cũng ít người biết đến bài hát này.






<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=thP7-XSu2jo (http://www.youtube.com/watch?v=thP7-XSu2jo)“> Listz

Chris Pho
25-10-2014, 23:41
Nocturne (Dạ khúc)


Nocturne có nghĩa là trời về đêm, nói về nhạc thì gọi là dạ khúc. Nhiều người hay lộn nocturne với serenade.


Nếu nhạc serenade có nguồn gốc từ thời trung cổ, thì nhạc nocturne chỉ mới có từ thế kỷ 19. Cả hai là những thể nhạc êm dịu cho những lúc trời về đêm. Nhưng nhạc nocturne không dùng để tỏ tình như nhạc serenade. Nhạc nocturne thường có chút buồn, chút suy tư, chút luyến tiếc và chút mộng mơ.


Nói đến nocturne người ta thường nghĩ đến Frederic Chopin (1810-1849) với 21 bài nocturne cho piano. Nổi tiếng nhất là Nocturne in E flat major Op 9 No 2 và Nocturne in C sharp minor Op 27 No 1.


Chopin viết bài nocturne in E flat, Op 9 No 2, năm 1830 lúc mới 20 tuổi, trước khi rời xa quê mẹ Poland. Bài này điệu nhạc bắt đầu có vẻ suy tư cho đến gần cuối, rồi đột nhiên trở lên cuồng nhiệt trước khi kết thúc một cách êm đềm trở lại. Bài này ngắn nhưng tương đối khó (lớp 8 của ABRSM).


Bài nocturne in C sharp minor, Op 27 No 1, được viết năm 1835, lúc Chopin ở Paris. Bài này bắt đầu bằng cách thay dổi giữa hai cung trưởng và thứ làm cho bản nhạc có vẻ bí ẩn. Bài nocturne này là một bài thơ nhạc đẹp và buồn, vừa say mê, vừa đau khổ. Nếu nghe vào lúc trời về đêm thì thôi buồn ơi là buồn. Bài này trình độ trung cấp (lớp 6 của ABRSM) và tương đối dễ.


Chopin sống xa quê lại gặp những cuộc tình dang dở, nên nhạc nocturne của ông bài nào cũng hay và cũng buồn như cuộc đời của ông.


(Còn tiếp)




<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=tV5U8kVYS88 (http://www.youtube.com/watch?v=tV5U8kVYS88)“>


<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=JtZokkiSxBM (http://www.youtube.com/watch?v=JtZokkiSxBM)“>

Chris Pho
29-10-2014, 17:31
Nocturne (Tiếp tục)


Nocturne không phải chỉ là nhạc của Chopin, có rất nhiều nhạc sĩ viết loại nhạc này, thí dụ:




Felix Mendelssohn với A Midsummer's Night Dream
John Field với 16 bài Nocturne
Debussy với bài Nocturne



Francis Poulenc với bài Nocturne #1



Mikhail Glinka với bài Nocturne in E flat major



Franz Listz với bài En Reve



Gần đây có bài hát Nocturne của Celtic Women cũng rất nổi tiếng





John Field (1782-1837) là người bắt đầu phong trào viết nhạc nocturne trong thời lãng mạn và là người rất được Chopin ngưỡng mộ và học hỏi. Ông viết tất cả 16 bài, nổi tiếng với bài Nocturne #2 in C minor. Nghe bản nhạc này bạn sẽ thấy ảnh hưởng của ông đối với nhạc của Chopin,


The Celtic Women là một ban nhạc mới nổi của xứ Ireland nhưng đã nổi tiếng khắp thế giới với các bản nhạc nửa cổ điển, nửa pop, thí dụ như bài Nocturne.




<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=NEw_IPwuL2o (http://www.youtube.com/watch?v=NEw_IPwuL2o)“> Field




<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=oYM0gatEuS4 (http://www.youtube.com/watch?v=oYM0gatEuS4)“> Celtic Women

Chris Pho
03-11-2014, 00:26
Reminiscence (Hồi tưởng)


Reminiscence (Hồi tưởng) là nickname cho một bản nhạc thật hay và thật buồn mà Frederic Chopin viết năm 1830 để tiếc nuối cho một tuổi thơ đã mất. Ở thời điểm này Poland đang bị nước Nga thao túng với một tình hình chính trị bấp bênh và Chopin (1810-1849) sắp sửa rời Poland, bắt đầu một cuộc sống lưu đầy.


Năm ấy Frederic Chopin viết một bản nhạc không tên cho chị mình là Ludwika Chopin với lời dặn “đây là một bài tập (exercise) trước khi tập Concerto #2 của tôi”. Chopin không có ý định xuất bản bài này nên không đặt tên. Bài này được xuất bản 26 năm sau khi Chopin chết và nhà xuất bản gọi nó là Nocturne No 20 in C sharp minor, nhưng mọi người thường biết nó qua cái tên Reminiscence nocturne.


Đây là bài nocturne thứ nhì và là bản nhạc cuối cùng Chopin viết trước khi rời Poland nên không có số Opus. Bản nhạc này được Wladyslaw Szpilman đánh trên radio Poland trước khi đài này bị trúng bom của nazi và là bản nhạc đầu tiên được nhà nghệ sĩ này trình diễn trên radio Poland khi đức quốc xã (nazi) đầu hàng.


Đây là một bản nhạc đầy rung cảm, buồn như tim vỡ và đẹp một cách kỳ diệu. Ai đã xem phim The Pianist chắc nhớ cảnh nhạc sĩ Wladyslaw Szpilman đánh bài này lúc mở đầu và lúc kết thúc cuốn phim.


Đó là nói về nhạc, về thơ tôi cũng có một bài thơ hồi tưởng, đây xin chia sẻ với các bạn:




Hồi tưởng


Những bài thơ nho nhỏ
Tôi viết để tặng em
Mỗi khi trời về đêm
Nhìn sao rồi lại nhớ
Ngôi sao trong mắt em


Và những bài thơ
Cho những đêm không ngủ
Tí tách mưa giăng sầu
Miên man bao nỗi nhớ
Để hồn ta thao thức…
vì đâu ?


Những bài thơ ngăn ngắn
Tôi viết cho tuổi thơ
Mỗi khi có trăng tròn
Nhìn trăng để mà nhớ
Trăng tròn của tuổi thơ


Rồi những bài thơ,
Cho những đêm hư ảo
Trăng sáng say lòng người
Tinh tú giăng đầy trời
Đom đóm ra chào mời


Trong bóng đêm rồi tan …


CMP




<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=m5qeuVOIbHk (http://www.youtube.com/watch?v=m5qeuVOIbHk)“>

Chris Pho
10-11-2014, 00:55
Raindrop (Hạt mưa rơi)


Nói đến trời mưa là phải nói tới nhà thơ Paul Verlaine(1844-1896) với bài thơ Il Pleure dans mon Ceur (Mưa rơi trong lòng) mà tôi xin tạm dịch:


Il pleure dans mon ceur ….................Mưa rơi trong lòng
Come il pleure sur la ville …...............Như mưa rơi ngoài phố
Quelle est cette langueur …...............Một nỗi buồn vô cớ
Qui penetre mon ceur ? ….................Đã nhập vào tim tôi


Oh bruit doux de la pluie …................Tiếng mưa rơi nhẹ nhàng
Par terre et sur les toits …................. Dưới sân và trên mái
Pour un ceur qui s'ennuie ...…............ Một trái tim rã rời
Oh, le chant de la pluie ! …................ Than ôi, tiếng mưa rơi!


Il pleure sans raison …......................Giọt mưa rơi hững hờ
Dans ce ceur qui s'ecoeure …............ Làm chán chường tim tôi
Quoi! Nulle trahison ? …................... Tại sao, mà tại sao ?
Ce deuil est sans raison …................ Lại thấy tang tác lòng


C'est bien la pire peine …................. Một nỗi đau vô tận
De ne savior pourquoi …...................Mà chẳng hiểu vì đâu
Sans amour et sans haine …............. Không yêu và không hận
Mon ceur a tant de peine ….............. Lại đớn đau như vầy




Các nghệ sĩ có nhiều cách để tả cảnh mưa rơi. Nếu bạn biết vẽ bạn có thể vẽ cảnh mưa rơi như các nghệ sĩ phái ấn tượng, nếu bạn là nhiếp ảnh viên bạn có thể chụp ảnh, hoặc nếu bạn biết làm thơ bạn có thể làm một bài thơ như nhà thơ Paul Verlaine. Nhưng nếu bạn là nhạc sĩ thì bạn làm thế nào, trừ khi bạn có tài viết nhạc như Chopin?


Frederic Chopin có 1 bản nhạc có thể gọi là khúc nhạc chiều mưa, đó là Raindrop (Giọt mưa) prelude.


Prelude Op 28 #15 in D flat major có nickname là Raindrop (Hạt mưa), là một trong 24 bài prelude của Chopin. Tục truyền rằng Chopin viết bản nhạc này khi đang ở Valldemosa, Majorca mùa đông năm 1838. Thời điểm đó Chopin vừa bị vị hôn thê từ hôn và đang sống chung với George Sand. Mùa đông năm ấy mưa nhiều. Khi viết bài prelude này phải chăng Chopin nhớ ai nên thấy “Mưa rơi trong lòng” và đã tạo nên một bản nhạc nghe như tiếng mưa rơi ?






<ahref=”http://www.youtube.com/watch?v=6OFHXmiZP38 (http://www.youtube.com/watch?v=6OFHXmiZP38)“> Prelude

Chris Pho
19-12-2014, 01:27
La Separation (Xa cách)


Bài La Separation, nocturne in F minor, được Mikhail Glinka viết năm 1836 cho bà chị của mình, Elisaveta, trong lúc bà này phải xa nhà. Nghe bài La Separation bạn sẽ thấy tài của Glinka, không cần lời mà vẫn tả được nỗi buồn và nỗi nhớ nhung khi xa cách.


Cái cảm xúc này người nào xa xứ là nhận ra ngay:



Hà nội năm xưa


Hà nội năm xưa nhìn em trên phố,
nắng lên ấm lòng
Nhìn hàng phượng bay, dài tay em múa
áo em tím mầu


Đường vào tim tôi thần tiên em bước
tắm trong nắng chiều
Nắng lên nhớ em trông theo giòng nước
thấy mình bâng khuâng


Có biết đâu ngày đi
là giây phút không về
Lúc lá cây đổi thay
lại nhớ ánh trăng thề


Lúc tuyết rơi đầy sân
ngồi nhớ chiếc vai gầy
Những lúc say mềm môi
lại mong phút sum vầy

Hà nội hôm nay tìm em trên phố
vắng em phố buồn
Đường vào thiên thai thần tiên gẫy cánh
kiếm không lối vào


Ngồi nhìn thu sang hàng cây chút lá
chết trong nắng vàng
Mưa lên nhớ em trông theo giòng nước
thấy trời mênh mông


Hoa cười chim hót làm tôi thêm nhớ nhung
Đó đây không gian mùi hương xưa ngất ngây


Bao lần tôi đến tìm em bên chốn xưa
Khắp nơi tôi đi
tìm em trong giấc mơ …




CMP




Mikhail Glinka (1804-1857) được coi như cha đẻ của âm nhạc hiện đại của nước Nga. Ông là học trò của John Filed, người mở đầu phong trào viết nhạc nocturne. Glinka rất thành công trong việc mang âm nhạc của nga vào nhạc kịch opera của tây phương.


Sau đây mời các bạn nghe bản nhạc La Separation của Glinka:


<ahref=”https://www.youtube.com/watch?v=wg8vVz3eVtM“>

Chris Pho
23-02-2015, 19:53
Spring (Mùa xuân)


Antonio Lucio Vivaldi viết tuyển tập Four Seasons (4 mùa) năm 1725. Nổi tiếng nhất trong tuyển tập này là bài Spring. Trong bài này soạn giả đã tả một mùa xuân với tiếng chim hót, tiếng gió thổi và tiếng nước suối chảy. Đây là bản nhạc được vua Louis XV yêu thích. Nhà vua lúc hứng lên là kêu ban nhạc đánh bản này mà không báo trước chi hết.

Cảm nghĩ về mùa xuân là cảm nghĩ riêng của mỗi người. Với Vivaldi mùa xuân là mùa có tiếng chim hót và nước chảy sau khi tuyết tan. Người việt ta thường nghĩ tới hoa đào, tới các con chim én lượn bay. Riêng tôi, mùa xuân mãi mãi là mùa của hoa thủy tiên, là mùa của tình yêu, của tuổi trẻ:


Hoa thủy tiên

Thủy tiên trong chậu nở đầy hoa
Thương em anh đã tới tận nhà
Ngoài vườn cây lê còn chửa nụ
Trong sân chửa thấy bóng oanh qua

Ngẩn ngơ ngồi nhìn bông hoa trắng
Chốn thiên thai sao thấy thật gần
Mấy lần anh muốn ngỏ lời
Mấy lần sợ cánh chim trời lại bay

Thế rồi phượng nở ở bên sông
Tha thướt em đi dưới nắng hồng
Đôi chín xuân qua sao chóng thế
Em đã theo chồng bước qua sông

Bao mùa lá đổ rồi tuyết rơi
Người em ngày ấy đã xa rồi
Mỗi độ xuân về anh lại nhớ
Thủy tiên trong chậu …
nở đầy hoa …


CMP



Đấy cảm tưởng của tôi về mùa xuân là như vậy đó, còn các bạn thì sao?


Sau đây mời quý bạn nghe Vivaldi tả cảnh mùa xuân:


<ahref=”https://www.youtube.com/watch?v=aFHPRi0ZeXE“>